GİB, özel entegratörlerden düzenlenen e-belgelerde faturadaki KDV oranını mükellefin sicil ve faaliyet kodu kayıtlarıyla karşılaştıracak bir kontrolü 1 Nisan 2026'da başlatmayı duyurmuştu; 27 Mart 2026'da bu kontrol "ikinci bir duyuruya kadar" ertelendi. Aynı kapsamda kod listesine eklenen "555 KDV Oran Kontrolüne Tabi Olmayan Satışlar" kodu, yansıtma faturası ya da demirbaş ve taşıt satışı gibi faaliyet koduna uyan oranla kesilemeyen faturalar için tasarlandı. 31 Ekim 2026 itibarıyla GİB'in e-Belge duyurular sayfasında kontrolü yeniden başlatan bir duyuru yok; kod ise UBL-TR kod listesinin Temmuz 2026 tarihli sürümünde duruyor. Kontrol bugün çalışmıyor, ama mükelleflerin faaliyet kodlarını şimdiden düzeltmek için iyi bir zaman.
Her mükellefin GİB sicilinde bir ya da birkaç faaliyet kodu kayıtlıdır ve bu kodların çoğu, o faaliyette uygulanan KDV oranıyla eşleşir. 16 Mart 2026 duyurusuna göre özel entegratör sistemlerinden düzenlenen tüm belgeler, bu sicil ve faaliyet kodu kayıtları üzerinden kontrol edilecekti. Kısaca: faturadaki oran, satıcının kayıtlı faaliyetine karşılık gelen oranla örtüşmüyorsa belge sorun çıkaracaktı.
Fikir anlaşılır. Yanlış oranla fatura kesmek, özellikle indirimli oranlı faaliyetlerde, hem satıcının hem alıcının KDV hesabını bozan klasik bir hatadır. Ama sahada işler bu kadar düz değil. Bir lokanta yılda bir kez eski aracını satar, bir inşaat firması ortak giderleri yansıtır, bir eczane kullanmadığı demirbaşı elden çıkarır. Bu faturaların oranı, faaliyet kodunun oranıyla doğal olarak tutmaz. 555 kodu tam da bu yüzden eklendi.
Ekstre ve faturalarınızdaki bu kayıtları BEF, muhasebe programınıza otomatik aktarsın.
Ücretsiz Üye OlUBL-TR Kod Listeleri kılavuzunda 555, "Diğer İşlem Türü Kodları" başlığı altında yer alıyor. Kılavuzdaki açıklamaya göre kod, faaliyet ve sicil servislerinde faaliyet koduna uygun KDV oranı bulunmayan satışlarda kullanılacak; örnek olarak yansıtma ile mükellefin aktifine kayıtlı demirbaş ve taşıt satışları veriliyor.
Güncel e-Fatura paketindeki şematron kuralları kodun nasıl kullanılabileceğini de sınırlıyor:
| Kural | Pratikte anlamı |
|---|---|
| Kod, vergi muafiyet sebebi kodu alanına yazılır | Entegratör ekranında genellikle istisna veya muafiyet kodu seçilen yerden girilir, ama fatura istisna faturası olmaz. |
| Yalnızca TEMELFATURA, TICARIFATURA ve EARSIVFATURA senaryolarında | Kamu, ihracat ya da yatırım teşvik gibi özel senaryolarda kullanılmaz. |
| ISTISNA ve IHRACKAYITLI fatura tiplerinde kullanılamaz | e-Arşiv'deki YTB ile başlayan fatura tipleri de dışarıda. Normal satış faturasında kullanılır. |
| 555 seçilen faturada KDV sıfır olamaz | Kod, oranı faaliyet koduna uymayan ama KDV'si hesaplanan satış içindir. |
Son satır en sık karışacak nokta. Kod listesinde 351 "KDV - İstisna Olmayan Diğer" diye ayrı bir kod var ve istisna olmayan ama KDV'si sıfır olan faturalar için kullanılıyor. 555 bunun tersine, KDV'nin hesaplandığı faturalar içindir. Yansıtma faturasına 351 yazıp KDV'yi sıfırlamak ile 555 yazıp KDV'yi hesaplamak arasında vergi sonucu açısından büyük fark var.
Sicilde yalnızca lokanta faaliyetiyle kayıtlı bir şirket düşünün. Yıl içinde iki fatura dışarı çıkıyor: biri aynı binayı paylaştığı kardeş şirkete yansıttığı elektrik ve ortak alan giderleri, diğeri aktifinde kayıtlı eski servis aracının satışı. İkisinin de KDV oranı, lokanta hizmetinin oranından farklı. Kontrol devrede olsaydı bu iki fatura, faaliyet koduyla tutmayan oran nedeniyle takılabilirdi. 555 kodu bu faturalara "oran farkı biliniyor, faaliyet dışı bir satış" işaretini koymak için var.
Aynı şirket her ay paket servis için ambalajlı ürün de satıyorsa durum farklı. Bu düzenli bir faaliyettir ve doğru çözüm 555 değil, sicile ilgili faaliyet kodunu eklemektir. Mükellefe anlatırken bu ayrımı korumak işinizi kolaylaştırır: arada bir olan iş için kod, sürekli olan iş için sicil.
27 Mart 2026 duyurusu iki şey söylüyor. Birincisi, kontrollerin mükelleflerin tüm işlemlerini kapsayacak şekilde geliştirilmesi ve kullanılan sistemlerin altyapısının hazırlanması için kontrol GİB'in yapacağı ikinci bir duyuruya kadar ertelendi. İkincisi, 16 Mart tarihli e-Fatura paketi, kod listesi ve UBL-TR paketi güncellemeleri için işlem yapılmayacak.
Buna karşın sonraki aylarda yayımlanan kod listesi sürümlerinde ve güncel e-Fatura paketinin şematronunda 555 hâlâ yer alıyor. Yani kod teknik olarak listede, kontrol ise beklemede. Entegratörünüzün ekranında 555'in görünüp görünmediği, entegratörün kendi geliştirme takvimine bağlı. Kodu kullanmayı düşünüyorsanız önce entegratörünüze sorun.
Erteleme, kontrolün iptal edildiği anlamına da gelmiyor. Duyuru dili açık: kontrol daha kapsamlı hale getirilip yeniden gündeme gelecek. Kontrol devreye girdiğinde faaliyet kodu eksik ya da eski kalmış mükellefin faturaları takılabilir. Ay sonu yoğunluğunda, beyanname haftasında bununla uğraşmak istemezsiniz.
Çoğu mükellef işe başlarken tek bir faaliyet koduyla açılır, sonra iş genişler, kod aynı kalır. Kira geliri başlayan bir ticaret şirketi, yan faaliyet olarak servis veren bir satıcı, ürün yelpazesi değişen bir imalatçı sicilde hâlâ ilk günkü haliyle duruyor olabilir. Kontrol yeniden geldiğinde 555'i her ay kullanmak zorunda kalan bir mükellefin asıl sorunu kodda değil, sicildedir.
Büroda bu işi şöyle planlayabilirsiniz:
Yok. 555, faturanın elektronik kontrolden geçmesi için konan bir işaret; KDV'nin hesaplanmasını, beyanını ya da kaydını değiştirmiyor. Yine de bu faturaların hangi hesaplara gittiğine bakmak, gözden kaçan hataları yakalamak için iyi bir fırsat.
Yansıtma faturasında, önce kendi adınıza ödenen ve gider yazılan tutar karşı tarafa aktarılır. Kayıt genellikle alacak hesabı (120 ya da 136) borç, ilgili gider hesabı alacak, hesaplanan KDV 391 alacak şeklinde olur; yansıtılan tutar satış hasılatı gibi 600'e yazılmaz. Demirbaş ya da taşıt satışında ise satış bedeli 102 ya da 120'ye borç, varlığın kayıtlı değeri 253, 254 veya 255'e alacak, birikmiş amortisman 257'ye borç, hesaplanan KDV 391'e alacak yazılır; kalan fark 679 Diğer Olağan Gelir ve Kârlar ya da 689 Diğer Olağandışı Gider ve Zararlar hesabına gider. Bu faturaları otomatik eşleme kurallarıyla "satış" diye 600'e atmak, yılda birkaç kez yaşanan ama bilançoyu bozan bir hatadır.
En yaygını 555'i istisna kodu sanmak. Kod, istisna listesine benzer bir alana yazılıyor diye faturayı ISTISNA tipine çevirmek ya da KDV'yi sıfırlamak, şematron tarafından zaten reddedilir; geçse bile yanlış olur.
İkincisi, kodu oran hatasını gizlemek için kullanmak. Faaliyet koduyla tutmayan bir oranın sebebi bazen gerçekten yanlış orandır. 555 bu durumda faturayı geçirir ama hatayı düzeltmez; düzeltme incelemede, faiz ve cezayla birlikte gelir.
Üçüncüsü, ertelemeyi "konu kapandı" diye okumak. İkinci duyurunun ne zaman geleceği belli değil. Geldiğinde hazırlık süresi kısa olabilir.
Satış ve alış e-Faturalarını entegratörden çekip muhasebe programına aktarıyorsanız, oran kontrolünü GİB'den önce siz yapabilirsiniz. BEF (Banka Ekstresi ve Fatura Çevirici), desteklenen e-Fatura entegratörlerinden faturaları çeker, kalemleri ve KDV oranlarını ayrıştırır, fişleri Luca, Mikro Müşavir, MikroKom GMS.NET, Zirve Müşavir veya Orka WinIceberg'e aktarır. Aktarım öncesi listede bir mükellefin alışılmadık oranla kesilmiş faturası gözünüze çarpar; yansıtma ya da demirbaş satışının hangi hesaba gideceğine yine siz karar verirsiniz. Desteklenen kaynaklar Fatura Entegrasyonları sayfasında.
Hayır. 1 Nisan 2026'da başlaması planlanan kontrol, 27 Mart 2026 tarihli duyuruyla GİB'in yapacağı ikinci bir duyuruya kadar ertelendi. 31 Ekim 2026 itibarıyla e-Belge duyurular sayfasında kontrolü yeniden başlatan bir duyuru bulunmuyor.
"KDV Oran Kontrolüne Tabi Olmayan Satışlar" kodudur. Faaliyet koduna karşılık gelen KDV oranıyla düzenlenemeyen satışlarda, örneğin yansıtma faturalarında ve aktife kayıtlı demirbaş ya da taşıt satışlarında kullanılmak üzere kod listesine eklendi.
Hayır. Güncel e-Fatura paketindeki kurala göre 555 seçilen faturada KDV sıfır geçilemez. İstisna olmayan ama KDV'si sıfır olan durumlar için kod listesinde 351 kodu var.
Hayır. Kod yalnızca TEMELFATURA, TICARIFATURA ve EARSIVFATURA senaryolarında, ISTISNA ve IHRACKAYITLI dışındaki fatura tiplerinde kullanılabiliyor. e-Arşiv'deki YTB ile başlayan tipler de kapsam dışında.
Yansıtılan gider hangi oranla KDV'ye tabiyse genellikle o oranla kesilir; bu oran satıcının faaliyet koduna uymayabilir. 555 kodu bu tür faturaların kontrolde takılmaması için eklendi, oranın kendisini belirlemez.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Somut durumda güncel mevzuat, Cumhurbaşkanı kararları ve özelgeler esas alınmalıdır.
Banka ekstrelerinizi ve faturalarınızı muhasebe yazılımınıza tek tıkla aktarın.
1 hafta ücretsiz, bütün özellikler
Üye olun, sonra bize telefon, WhatsApp ya da Telegram'dan ulaşın; denemenizi açalım.
Aşağıdaki sayılar BEF sistemindeki güncel kayıtlardan üretilir.
BEF kullanan mali müşavir, muhasebe bürosu ve ön muhasebe ekiplerinin yorumları. Sen de deneyimini paylaş
