Yatırım Teşvik Belgeli Satışlarda e-Fatura: YATIRIMTESVIK Senaryosu, 308 ve 339 Kodları

Yatırım teşvik belgesi (YTB) kapsamındaki teslimlerde e-Fatura, "YATIRIMTESVIK" senaryosuyla düzenleniyor; e-Arşiv faturada ise senaryo EARSIVFATURA kalıyor, fatura tipi YTBSATIS, YTBISTISNA, YTBTEVKIFAT, YTBTEVKIFATIADE ya da YTBIADE seçiliyor. Faturaya YTB numarası ve tarihi, her kaleme harcama tipi (01 makine ve teçhizat, 02 inşaat, 03 arsa ve arazi, 04 diğer) yazılıyor; makine teslimlerinde makinenin adı, kimliği ve sıra numarası da isteniyor. KDV sıfır geçilecekse yalnızca ISTISNA ya da YTBISTISNA tipi seçilip makinede 308, inşaat işlerinde 339 istisna kodu kullanılıyor. 12 Ocak 2026'dan beri istisna faturalarında "Vazgeçilen KDV Tutarı" yalnızca XML'de yer alıyor, toplamlara eklenmiyor ve fatura görselinde görünmüyor.

Bu düzen nereden çıktı?

GİB, 21 Kasım 2025'te "Yatırım Teşvik Kapsamında Yapılan Teslimlere İlişkin Fatura Teknik Kılavuzu"nu yayımladı ve geliştirmelerin 22 Aralık 2025'e kadar yapılmasını istedi. Kılavuz sonra iki kez güncellendi. Dayanak, 509 Sıra No.lu VUK Genel Tebliği'nin GİB'e e-belgelerde ilave bilgi isteme yetkisi veren hükümleri. Amaç, teşvik belgesi kapsamındaki harcamaların e-belgeden ayırt edilebilmesi; kod listesinde bu alanın adı da zaten "Yatırım Teşvik Harcama Bildirimi Alanı".

Kimleri ilgilendiriyor?

İki tarafı da. Faturayı düzenleyen satıcı, yani makine satan, yazılım lisansı veren, inşaatı yapan ya da arsayı satan mükellef, faturayı bu kurallara göre kesmek zorunda. Alıcı taraf, yani teşvik belgesi sahibi yatırımcı ise belgesinin numarasını ve tarihini tedarikçilerine zamanında vermek ve gelen faturaları kontrol etmek zorunda. Mali müşavir olarak çoğu zaman iki taraftan birinin dosyasını tutarsınız; bazen ikisinin birden.

Pratikte en çok şu cümleyi duyacaksınız: "Tedarikçi faturayı normal kesmiş." Yatırımcının satın alma birimi YTB bilgisini tedarikçiye iletmemişse fatura TEMELFATURA ya da TICARIFATURA olarak gelir ve harcama, teşvik belgesiyle ilişkilendirilemez. Yatırım dönemi başlamadan önce mükellefin satın alma ekibine kısa bir not geçmek, sonradan iade ve yeniden düzenleme uğraşından çok daha kolaydır.

Harcama tipine göre fatura nasıl düzenleniyor?

İade tarafında YATIRIMTESVIK senaryosu altında IADE ve TEVKIFATIADE, e-Arşiv'de YTBIADE ve YTBTEVKIFATIADE tipleri kullanılıyor. İhracat faturaları için kılavuz ayrıca e-Fatura Gümrük İşlemleri Kılavuzu'na yönlendiriyor.

308 kodu kod listesinde "13/d Teşvikli Yatırım Mallarının Teslimi", 339 kodu ise "İmalat Sanayii ile Turizme Yönelik Yatırım Teşvik Belgesi Kapsamındaki İnşaat İşlerine İlişkin Teslim ve Hizmetler" olarak geçiyor. Kodun seçilebilmesi, istisnanın şartlarının sağlandığı anlamına gelmez; istisnanın kapsamı ve şartları KDV mevzuatından ve teşvik belgesinin kendisinden kontrol edilmeli.

Faturaya eklenen alanlar

Kılavuzun istediği ilave bilgiler kısa ama atlanmaya müsait:

• YTB numarası ve tarihi: Faturanın sözleşme belgesi referansı alanında, numara "YTBNO" şemasıyla yazılıyor.
• Harcama tipi: Her kalemde 01, 02, 03 ya da 04 kodlarından biri bulunmalı.
• Makine bilgileri: Makine ve teçhizat teslimlerinde kalem bazında makine adı, makine ID ve makine teçhizat sıra numarası yazılıyor. Bu bilgiler teşvik belgesinin makine listesiyle tutmalı.

Entegratör ekranlarında bu alanlar her zaman göze batmaz. Mükellef ilk YTB faturasını keserken bir kez birlikte oturup ekranı gözden geçirmek, sonraki aylarda aynı hatanın tekrarlanmasını engeller.

"Vazgeçilen KDV Tutarı" ne demek?

12 Ocak 2026 duyurusuna göre YATIRIMTESVIK senaryosunda ISTISNA tipiyle ve e-Arşiv'de YTBISTISNA tipiyle düzenlenen faturalara, istisna nedeniyle hesaplanmayan KDV "Vazgeçilen KDV Tutarı" olarak yazılıyor. Kılavuz bu tutarın vergi toplamı alanında, fatura hesabına dahil edilmeyeceğini belirten bir işaretle gösterilmesini istiyor. Duyurunun ifadesiyle bu alan "sadece xml üzerinden gösterilecek"; fatura satır ve dip toplamlarına girmiyor, fatura görselinde de yer almıyor.

Muhasebe tarafında bunun tek bir anlamı var: bu tutar KDV değil, kayda girmez. Fatura görselini okuyan biri zaten görmez. Ama faturayı XML'den okuyup kayıt üreten araçlarda, vergi toplamındaki bu tutarın yanlışlıkla indirilecek KDV olarak alınmadığını ilk faturada mutlaka kontrol edin. 191 hesabında "nereden geldi" diye aranan bir tutarın sebebi çoğu zaman böyle bir alan olur.

Muhasebe kaydı

Alıcı tarafında 308 koduyla KDV'siz gelen makine, maliyetiyle 253 Tesis, Makine ve Cihazlar ya da yatırım sürüyorsa 258 Yapılmakta Olan Yatırımlar hesabına borç, tedarikçi 320 Satıcılar hesabına alacak yazılır; 191'e bir tutar gitmez. KDV'li gelen YTB faturalarında kayıt bilinen şekilde KDV ayrılarak yapılır; tevkifatlı tiplerde tevkif edilen kısım 360'a alınır. Tevkifatlı faturaların iki taraflı kaydı için tevkifatlı fatura ve muhasebe kaydı yazısına bakabilirsiniz.

Satıcı tarafında istisnalı teslim satış hesabına KDV'siz yazılır, 391'e tutar gitmez ve teslim KDV beyannamesinde ilgili istisna satırında gösterilir. İstisnalı teslimler nedeniyle yüklenilen KDV'nin iadesi gündeme gelebilir; iade alacağının kaydı ve mahsup ile nakden iade ayrımı KDV iadesi muhasebe kaydı yazısında anlatılıyor.

Örnek: istisnalı makine faturası

Teşvik belgesindeki makine listesinde yer alan bir makine, belge sahibine 1.500.000 TL bedelle satılıyor ve istisna şartları sağlanıyor. Satıcı e-Fatura'yı YATIRIMTESVIK senaryosunda ISTISNA tipiyle keser, YTB numarası ve tarihini yazar, kaleme 01 harcama tipini, makinenin adını, ID'sini ve sıra numarasını girer, istisna kodu olarak 308'i seçer. Bu teslim istisna olmasaydı yüzde 20 oranla 300.000 TL KDV hesaplanacaktı; bu tutar XML'de "Vazgeçilen KDV Tutarı" olarak yer alır, ama fatura toplamı 1.500.000 TL'dir.

Alıcının kaydı: 258 Yapılmakta Olan Yatırımlar hesabına 1.500.000 TL borç, 320 Satıcılar hesabına 1.500.000 TL alacak. 191 hesabına hiçbir tutar yazılmaz. Satıcı da satışını 600 hesabına 1.500.000 TL olarak, 391 kullanmadan kaydeder.

Sık yapılan hatalar

En sık görüleni, KDV'yi sıfırlayıp fatura tipini SATIS bırakmak. Kılavuza göre sıfır KDV yalnızca ISTISNA ya da YTBISTISNA tipinde ve doğru istisna koduyla mümkün. Arsa ve arazi ile "diğer" harcamalarda ise KDV hiç sıfır olamıyor.

İkincisi, yanlış harcama tipi. Makineyle birlikte gelen montaj hizmetini, yazılım lisansını ya da inşaat malzemesini hangi tipe yazacağınız, istisna kodunu da belirliyor. Emin değilseniz teşvik belgesinin ilgili listesine bakmadan fatura kesilmemeli.

Üçüncüsü, makine bilgilerini eksik bırakmak ya da teşvik belgesindeki makine listesiyle tutmayan bir ad yazmak. Bu fatura bugün sorunsuz geçse bile, yatırım tamamlama vizesi aşamasında harcamanın belgeyle eşleştirilmesini zorlaştırır.

YTB faturalarını programa aktarmak

Yatırım dönemindeki bir mükellefte ay sonunda hem KDV'li hem istisnalı hem tevkifatlı faturalar aynı tedarikçiden gelebilir. BEF (Banka Ekstresi ve Fatura Çevirici), desteklenen e-Fatura entegratörlerinden faturaları çeker, kalemleri ve KDV satırlarını ayrıştırır, fişleri Luca, Mikro Müşavir, MikroKom GMS.NET, Zirve Müşavir veya Orka WinIceberg'e aktarır. İstisnalı ve tevkifatlı satırların hangi hesaba gideceğine siz karar verirsiniz; yine de ilk YTB faturasında 191 hesabına giden tutarı bir kez gözle kontrol etmenizi öneririz. Desteklenen kaynaklar Fatura Entegrasyonları sayfasında.

Sık sorulan sorular

Yatırım teşvik belgesi kapsamında e-Fatura hangi senaryoyla kesilir?

e-Fatura'da YATIRIMTESVIK senaryosuyla, SATIS, ISTISNA, TEVKIFAT, TEVKIFATIADE veya IADE tiplerinden biri seçilerek. e-Arşiv faturada senaryo EARSIVFATURA kalır, tip olarak YTB ile başlayan tiplerden biri seçilir.

YTB faturasında hangi istisna kodu kullanılır?

Makine ve teçhizat teslimlerinde KDV sıfır geçilecekse 308, imalat sanayii ve turizme yönelik teşvik belgesi kapsamındaki inşaat işlerinde 339 kodu kullanılır. Her iki durumda da fatura tipi ISTISNA veya YTBISTISNA olmalıdır.

Arsa satışında YTB faturası KDV'siz kesilebilir mi?

Kılavuza göre hayır. Arsa ve arazi satışları ile diğer harcamalarda YTB faturası sıfır KDV ile düzenlenemez; SATIS veya TEVKIFAT tipi kullanılır.

Vazgeçilen KDV Tutarı muhasebeye kaydedilir mi?

Hayır. Bu tutar yalnızca XML'de yer alır, fatura toplamlarına girmez ve görselde görünmez. KDV olarak kayda alınmamalıdır.

Harcama tipi kodları nelerdir?

01 makine ve teçhizat ile yazılım ve gayrimaddi hak satış ve kiralamaları, 02 inşaat işlerine ilişkin mal teslimleri ve hizmetler, 03 arsa ve arazi satışları, 04 diğer harcamalar.

Kaynaklar

• GİB: Yatırım Teşvik Kapsamında Yapılan Teslimlere İlişkin Fatura Teknik Kılavuzu V1.2
• GİB e-Belge duyurular sayfası (21.11.2025, 09.12.2025, 09.01.2026 ve 12.01.2026 duyuruları)
• GİB: UBL-TR kılavuzları (Kod Listeleri, istisna kodları ve Yatırım Teşvik Harcama Bildirimi Alanı)
• 509 Sıra No.lu VUK Genel Tebliği, güncel metin
• 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu (md. 13/d)

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Somut durumda güncel mevzuat, Cumhurbaşkanı kararları ve özelgeler esas alınmalıdır.