İlk üyeliğinize 200 kontör hediye Hemen Üye Olun
e-Gider Pusulası Nedir? SATIS ve IADE Tipi, SMS Kodu ve Tüketici İadeleri

e-Gider Pusulası Nedir? SATIS ve IADE Tipi, SMS Kodu ve Tüketici İadeleri

Yazan: BEF Ekibi 3 okunma

e-Gider Pusulası, kâğıt gider pusulasının elektronik halidir ve GİB 22 Mayıs 2026'da teknik kılavuzunu ve paketini yayımladı, 15 Eylül 2026'da paketi güncelledi. Uygulama bugün çoğu mükellef için zorunlu değil: e-Fatura'ya kayıtlı ve hazırlığını tamamlamış mükellefler, GİB'in yetkilendirdiği özel entegratörler üzerinden kullanabiliyor; GİB ise belirlediği mükelleflere yazılı bildirimle ve en az üç ay süre vererek zorunluluk getirebiliyor. Belgenin iki tipi var: KDV mükellefi olmayanlardan yapılan alımlar ve depozito iadeleri için SATIS, nihai tüketiciye satılmış malın iadesi için IADE. Her iki tipte de muhatabın ıslak imzası yerine telefonuna gönderilen SMS kodu ya da iade kodu belgeye yazılıyor.

Taslaktan pakete: kısa takvim

TarihDuyuru
23.09.2025e-Gider Pusulası taslak paketi görüşe açıldı (görüşler 08.10.2025'e kadar).
17.11.2025e-Gider Pusulası Teknik Kılavuz taslağı yayımlandı (görüşler 01.12.2025'e kadar).
22.05.2026e-Gider Pusulası Paketi ve Teknik Kılavuz V1.0 yayımlandı.
15.09.2026e-Gider Pusulası Paketi güncellendi.

Takvimde bir başlangıç tarihi ya da zorunluluk tarihi yok. Bunu mükellefe baştan söylemek gerekiyor, çünkü "elektronik gider pusulası çıktı" haberini duyan esnaf, yarından itibaren kâğıt pusulanın geçersiz olduğunu sanabiliyor.

Ekstre ve faturalarınızdaki bu kayıtları BEF, muhasebe programınıza otomatik aktarsın.

Ücretsiz Üye Ol

Zorunlu mu, isteğe bağlı mı?

509 Sıra No.lu VUK Genel Tebliği'nde e-Gider Pusulası, GİB'in zorunluluk getirdiği mükellefler dışında isteğe bağlı bir uygulama olarak düzenlenmiş. Dahil olmak isteyenin e-Fatura uygulamasında olması, belgeyi düzenleyip iletecek hazırlığı tamamlaması ve başvurusunu yapması gerekiyor. Teknik Kılavuz da uygulamanın GİB'in yetkilendirdiği ve ebelge.gib.gov.tr'de duyurduğu özel entegratörler aracılığıyla kullanılabileceğini söylüyor.

Zorunluluk tarafında ise Tebliğ, GİB'e analiz ve inceleme sonucunda riskli ya da uyum düzeyi düşük bulduğu mükellefleri faaliyet, sektör ve ciroya bakmaksızın yazılı bildirimle ve en az üç ay hazırlık süresi vererek e-Gider Pusulasına geçirme yetkisi veriyor. Yani zorunluluk genel bir tarihle değil, mükellefe gelen yazıyla doğuyor. Böyle bir yazı alan mükellefin, süre bittikten sonra kâğıt gider pusulası düzenlemesi cezai sonuç doğurur.

Islak imza yerine SMS ya da iade kodu

Tebliğin mevcut haline göre e-Gider Pusulasının kâğıt çıktısı muhatabına ıslak imzayla imzalatılıyor ve bu imzalı nüsha düzenleyende saklanıyor. 573 Sıra No.lu Tebliğ ile eklenen hüküm, GİB'in belirlediği mükellefler için muhatabın bilgilerinin elektronik ortamda doğrulanmasını bu imzaya seçenek haline getirdi. Teknik Kılavuz V1.0 da bu yolu kullanıyor:

  • SATIS tipinde muhatabın telefonuna gönderilen SMS kodu belgeye yazılır.
  • IADE tipinde yüz yüze iadelerde SMS kodu ya da iade kodu, kargo ile yapılan iadelerde iade kodu yazılır.
  • Belgeyi düzenleyen tarafta, iade kodunu üreten uygulamanın ya da platformun adı veya SMS hizmeti alınan operatör bilgisi yer alır.

Aynı doğrulama mantığı e-Müstahsil Makbuzu için de getirildi; orada süre 30 Haziran 2027'ye uzatıldı. Çiftçiden alımda düzenlenen makbuz için de mantık aynı: kod, malı satanın telefonuna gidiyor.

SATIS tipi: vatandaştan ve esnaftan alım

Kılavuza göre SATIS tipi, KDV mükellefi olmayanlardan satın alınan mal ve hizmetler ile depozito bedeliyle piyasaya sürülen malların ambalajı iade edilip depozito bedeli geri ödendiğinde kullanılıyor. Belgenin kendisi, VUK 234'teki gider pusulasıyla aynı hukuki nitelikte; 509 Sıra No.lu Tebliğ e-Gider Pusulasının yeni bir belge türü olmadığını açıkça belirtiyor.

Bu yüzden kayıt ve stopaj tarafında bildiğimiz kurallar değişmiyor. KDV Genel Uygulama Tebliği'ne göre gerçek usulde vergi mükellefi olmayanlardan alımda düzenlenen gider pusulasında KDV hesaplanmaz ve gösterilmez, alıcının indirim hakkı doğmaz. Stopaj gerekip gerekmediği, karşı tarafın esnaf muaflığında olup olmamasına ve ödemenin türüne göre belirlenir. Bu ayrımı gider pusulası, stopaj ve muhasebe kaydı yazısında örneklerle anlattık.

IADE tipi: nihai tüketiciden gelen iadeler

e-Gider Pusulasının en çok iş göreceği yer burası. Özellikle internetten satış yapan mükelleflerde iade sayısı yüksek ve her iade için kâğıt evrak toplamak ciddi bir yük. KDV Genel Uygulama Tebliği, tüketicinin iade ettiği mal için satıcının gider makbuzu düzenlemesini, iade edilen malın KDV'sini bedelden ayrı göstermesini ve bu tutarı indirim konusu yaparak işlemini düzeltmesini öngörüyor. Kılavuzdaki IADE tipi bu iş için tanımlanmış.

Kılavuzun IADE tipi için istediği bilgiler, sahadaki iade sürecini doğrudan etkiliyor:

  • İade edilen ürüne ait belgenin numarası yazılır ve türü e-Arşiv fatura ya da satış fişi olarak belirtilir.
  • İade edilen ürünün belgesi yoksa belge "belgesiz" olarak işaretlenir ve iade edenin T.C. kimlik numarasının yazılması zorunludur. Kılavuz, bu numaranın doğrulanmasında özel entegratörü sorumlu tutuyor.
  • İade kargo ile geliyorsa kargo firmasının vergi kimlik numarası, unvanı ve yetki belgesi numarası yazılır.
  • Ürünü faturadaki alıcı yerine başka biri iade ediyorsa, faturadaki alıcı ile iadeyi yapan kişi ayrı alanlarda gösterilir; kod iadeyi yapan kişinin telefonuna gider.

Mükellefin e-ticaret paneli, kargo entegrasyonu ve e-Arşiv entegratörü bu bilgileri birbirine taşıyabiliyorsa iade süreci büyük ölçüde kâğıtsız hale gelir. Taşıyamıyorsa, uygulamaya geçmeden önce o eksikliği kapatmak gerekir.

İade için düzenlenen e-Gider Pusulasının kaydı

Muhasebe kaydı, kâğıt gider makbuzundakiyle aynı. Satıcı tarafında iade edilen malın KDV hariç bedeli 610 Satıştan İadeler hesabına borç, belgede ayrı gösterilen KDV 191 İndirilecek KDV hesabına borç, tüketiciye geri ödenen toplam tutar ise ödemenin yapıldığı hesaba (100, 102 ya da kart ile yapılan satışlarda ilgili alacak veya banka hesabına) alacak yazılır. Sürekli envanter kullanan işletmede iade alınan malın maliyeti ayrıca 153 Ticari Mallar borç, 621 Satılan Ticari Mallar Maliyeti alacak kaydıyla stoğa geri alınır.

Rakamla bakalım. İnternetten 1.000 TL artı yüzde 20 KDV ile 1.200 TL'ye satılan bir ürün, belgesiyle birlikte kargoyla iade ediliyor ve bedel müşterinin banka hesabına geri gönderiliyor. IADE tipindeki e-Gider Pusulasında iade edilen ürünün e-Arşiv fatura numarası, kargo firmasının bilgileri ve müşterinin telefonuna giden iade kodu yer alır. Kayıt: 610 hesabına 1.000 TL borç, 191 hesabına 200 TL borç, 102 Bankalar hesabına 1.200 TL alacak. Maliyeti 700 TL olan ürün stoğa dönüyorsa ayrıca 153 hesabına 700 TL borç, 621 hesabına 700 TL alacak yazılır.

İade edilen malın yerine başka bir mal veriliyorsa, KDV Genel Uygulama Tebliği'ne göre iade için düzeltme yapılır ve yeni mal için ayrıca fatura düzenlenir. Alıcı ve satıcının ikisi de mükellef olduğunda iade belgesinin ne olacağını iade faturası ve muhasebe kaydı yazısında tablo halinde bulabilirsiniz.

Mali müşavirin bakması gerekenler

Her mükellef için bu işin aciliyeti aynı değil. Büroda şu ayrımı yapmak yeterli:

  1. GİB'den e-Gider Pusulasına geçiş yazısı alan mükellef var mı? Varsa yazıdaki süreyi takvime işleyin; bu, isteğe bağlı bir konu olmaktan çıkar.
  2. Nihai tüketiciye çok sayıda satış yapan ve iade alan mükellefler kimler? IADE tipi en çok onlara yarar; entegratörlerine e-Gider Pusulası hizmeti verip vermediklerini sorun.
  3. Vatandaştan ya da muaf esnaftan düzenli alım yapan mükelleflerde SATIS tipine geçmenin bir getirisi var mı, yoksa kâğıt pusula ve banka dekontu yeterli mi, birlikte değerlendirin.
  4. Geçen mükellefte e-Gider Pusulalarının e-Arşiv raporlarıyla aynı kanaldan raporlandığını ve muhasebeye her ay eksiksiz geldiğini kontrol edin.

Sık yapılan hatalar

Birincisi, "e-Gider Pusulası çıktı, kâğıt gider pusulası bitti" sonucu. Zorunluluk yazısı almamış mükellef için kâğıt gider pusulası geçerliliğini koruyor.

İkincisi, SATIS tipindeki belgede KDV ayırmak. Vergi mükellefi olmayandan yapılan alımda KDV indirimi yok; e-Gider Pusulası bu kuralı değiştirmiyor. Bunun tek istisnası nihai tüketici iadelerinde düzenlenen IADE tipi.

Üçüncüsü, belgesiz iadeyi kimliksiz almak. Kılavuz, belgesiz iadede iade edenin T.C. kimlik numarasını zorunlu tutuyor. Mağazada "fişim yok ama iade edeceğim" diyen müşteriden kimlik bilgisi almadan iade yapmak, hem belgeyi düzenlemeyi hem sonraki incelemeyi zorlaştırır.

Gider pusulalarını programa aktarmak

e-Gider Pusulasına geçmemiş mükelleflerde gider pusulaları hâlâ kâğıtta ya da bir tabloda tutuluyor ve ay sonunda tek tek girilmeyi bekliyor. BEF (Banka Ekstresi ve Fatura Çevirici), gider pusulalarını Excel şablonuyla toplu almanızı sağlar: brüt tutar, stopaj ve net tutar hesaplanır, belgeler KDV satırı olmadan kontrol edilip Luca, Mikro Müşavir, MikroKom GMS.NET, Zirve Müşavir veya Orka WinIceberg'e aktarılır. Ayrıntılar Gider Pusulası sayfasında; e-Arşiv faturaların entegratörden çekilmesi için Fatura Entegrasyonları sayfasına bakabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

e-Gider Pusulası zorunlu mu?

Genel bir zorunluluk yok. GİB, belirlediği mükelleflere yazılı bildirim yapıp en az üç ay hazırlık süresi vererek zorunluluk getirebilir. Yazı almayan mükellef için uygulama isteğe bağlıdır.

e-Gider Pusulasını kimler düzenleyebilir?

e-Fatura uygulamasına kayıtlı, gerekli hazırlığı tamamlamış ve başvurusunu yapmış mükellefler; GİB'in yetkilendirdiği özel entegratörler aracılığıyla.

e-Gider Pusulasında SATIS ve IADE tipleri ne için kullanılır?

SATIS, KDV mükellefi olmayanlardan yapılan mal ve hizmet alımları ile depozito bedeli geri ödenen ambalaj iadeleri için kullanılır. IADE, nihai tüketicilere satılmış malların iadesi için kullanılır.

e-Gider Pusulasında ıslak imza gerekiyor mu?

Teknik Kılavuza göre belgeye muhatabın telefonuna gönderilen SMS kodu ya da iade kodu yazılıyor. Tebliğde ıslak imzalı çıktı düzenlemesi de yerinde duruyor; hangi durumda hangisinin uygulanacağını entegratörünüzle netleştirin.

Nihai tüketiciden iade alınırken KDV indirilebilir mi?

Evet. KDV Genel Uygulama Tebliği'ne göre satıcı iade için gider makbuzu düzenler, iade edilen malın KDV'sini ayrı gösterir ve bu tutarı indirim konusu yaparak işlemini düzeltir.

Kaynaklar

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Somut durumda güncel mevzuat, Cumhurbaşkanı kararları ve özelgeler esas alınmalıdır.

#e-gider pusulası nedir #e-gider pusulası zorunlu mu #e-gider pusulası teknik kılavuzu #e-gider pusulası iade #nihai tüketici iadesi gider pusulası #gider pusulası sms kodu #iade kodu e-gider pusulası #satıştan iade muhasebe kaydı
Paylaş:

BEF ile Muhasebenizi Hızlandırın

Banka ekstrelerinizi ve faturalarınızı muhasebe yazılımınıza tek tıkla aktarın.

1 hafta ücretsiz, bütün özellikler

Üye olun, sonra bize telefon, WhatsApp ya da Telegram'dan ulaşın; denemenizi açalım.

Canlı Kullanım

Sahada çalışan bir sistem

Aşağıdaki sayılar BEF sistemindeki güncel kayıtlardan üretilir.

190
yönetilen mükellef
321892
aktarılan fatura
35
banka ve fatura kaynağı
Müşteri Yorumları

Kullananlar ne diyor?

BEF kullanan mali müşavir, muhasebe bürosu ve ön muhasebe ekiplerinin yorumları. Sen de deneyimini paylaş

Yıllardır elimizle ya da hantal Excel şablonlarıyla banka ekstresi girmekten bıkmıştık. BEF'i Luca ile kullanıyoruz; yapay zeka açıklamaları okuyup 120 veya 320'li kodları büyük oranda doğrulukla kendi eşliyor. 250 satırlık ekstre rahatlıkla Luca'ya aktarılıyor. Büroda iş yükümüz yarı yarıya azaldı, kesinlikle tavsiye ederim.

A
Ahmet G.
Mali Müşavir · İzmir
Luca

Banka Çeviricinin ilk versiyonundan bu yana kullanıyoruz. İlk zamanlarda Mikro v14 ile başlamıştık. Daha sonra luca müşavire geçtik ve banka çeviricinin yeni versiyonunu Metesoft'tan istedik. Yeni versiyona bizim istediğimiz bir çok özelliği eklediler. Özellikle Ecza Depolarının faturalarını aktarmak işkenceydi ve çok zamanımızı alıyordu. Biz ağırlıklı olarak hem banka ekstreleri hem ecza depolarını işliyoruz. BEF sayesinde işlerimiz baya hızlandı. Teşekkür ederiz.

B
Bülent Ş.
Mali Müşavir · İzmir
Luca

Mikro Müşavir'in Banka Ekstrelerini işlemek için kullanıyorduk. Yeni eklenen Z ve Gider Fişlerini bizim büromuzla test ettiler. Özellikle perakende çalışan mükelleflerin Z raporlarını ve gider fişlerini tek tek girmek büyük zaman kaybıydı. Telefonla fotoğrafını çekiyoruz; sistem tarihi, KDV'yi ve tutarı otomatik okuyor. Sistemin stabil çalışması muazzam olmuş. Ellerinize sağlık.

S
Selin K.
SMMM Bürosu · İstanbul
Mikro

Daha önce eski versiyon olan Banka Çevirici'yi kullanıyorduk. BEF'e geçerken %50 indirim tanımladılar. Kurulumu çok basit, ek eğitime gerek kalmadı. Yeni özelliklerdeki Fatura depolarından otomatik aktarım ile z-raporları baya kullanışlı.

G
Gökhan D.
SMMM Bürosu · Muğla
Mikro

Son blog yazıları

Tüm yazılar