500, işletmeye tahsis edilen ya da ana sözleşmede yer alıp ticaret siciline tescil edilen sermaye tutarının izlendiği hesaptır. Kayıtlı sermaye sistemindeki ortaklıklarda çıkarılmış sermaye gösterilir. Taahhüt edilen sermaye 500'e alacak, henüz ödenmeyen kısım 501 Ödenmemiş Sermaye hesabına borç yazılır.
Alacak bakiyesi verir ve özkaynaklarda ödenmiş sermaye grubunda gösterilir. Bakiyesi tescilli sermayeye eşit olmalıdır. Ödenmemiş kısım 501'de borç bakiyesi olarak durur ve bilançoda 500'ün altında indirim olarak gösterilir. Kayıtlı sermaye tavanı tutarı hesaba girmez, dipnotlarda belirtilir.
Tebliğ sermayeyi ödenmiş olsun olmasın taahhüt anında tam tutarıyla 500'e yazdırır. Ortakların henüz ödemediği kısım 501 Ödenmemiş Sermaye hesabında borç olarak izlenir; ortaklar ödeme yaptıkça 501 alacaklanır. Böylece 500 her zaman tescilli sermayeyi, 500 ile 501 farkı ise fiilen ödenmiş sermayeyi gösterir.
Ödenmemiş sermaye uygulamada zaman zaman 131 Ortaklardan Alacaklar hesabında izlenir. Bu, sermaye taahhüdünü ticari ya da adi bir alacak gibi gösterdiği için tebliğe uygun değildir; sermaye borcu 501'de kalmalıdır.
Anonim şirketlerde nakden taahhüt edilen payların en az dörtte biri tescilden önce, kalanı tescili izleyen yirmi dört ay içinde ödenir (TTK 344). Nakit sermaye bir bankada şirket adına açılan özel hesaba yatırılır; tescil sonrası serbest bırakıldığında uygulamada 102'nin ilgili alt hesabına alınır.
Sermaye artırımı dışarıdan yeni para ile yapılıyorsa kayıt kuruluştaki gibi 501 üzerinden işler. İç kaynaklardan artırımda nakit girişi olmaz; 570 Geçmiş Yıllar Kârları, 549 Özel Fonlar gibi özkaynak kalemleri borçlanır, 500 alacaklanır ve özkaynak toplamı değişmez.
1.000.000 TL sermayeli şirket tescil ediliyor, sermaye henüz ödenmedi.
| Hesap | Borç (TL) | Alacak (TL) |
|---|---|---|
| 501 Ödenmemiş Sermaye | 1.000.000,00 | |
| 500 Sermaye | 1.000.000,00 | |
| Toplam | 1.000.000,00 | 1.000.000,00 |
Ortaklar taahhüdün 250.000 TL'lik kısmını şirket hesabına yatırıyor.
| Hesap | Borç (TL) | Alacak (TL) |
|---|---|---|
| 102 Bankalar | 250.000,00 | |
| 501 Ödenmemiş Sermaye | 250.000,00 | |
| Toplam | 250.000,00 | 250.000,00 |
Genel kurul kararıyla 300.000 TL geçmiş yıl kârı sermayeye ekleniyor.
| Hesap | Borç (TL) | Alacak (TL) |
|---|---|---|
| 570 Geçmiş Yıllar Kârları | 300.000,00 | |
| 500 Sermaye | 300.000,00 | |
| Toplam | 300.000,00 | 300.000,00 |
Nakdi artırımda taahhüt edilen tutar 501 borç, 500 alacak yazılır; ödeme geldikçe banka borç, 501 alacak kaydedilir. İç kaynaklardan artırımda 570 veya 549 gibi özkaynak hesabı borçlanır, 500 alacaklanır.
Taahhüt edilip henüz ödenmeyen sermaye 501 Ödenmemiş Sermaye hesabının borcunda izlenir ve bilançoda 500 Sermaye'nin altında indirim olarak gösterilir.
Kaynak: Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği (Sıra No: 1), Resmî Gazete 26.12.1992, sayı 21447 (mükerrer), Hesap Planı Açıklamaları. "Uygulamada" diye belirtilen bilgiler tebliğ hükmü değil, yaygın meslek uygulamasıdır.
Banka ekstresindeki satırları bu hesaplara tek tek eşlemek yerine BEF ile otomatik kodlatabilirsiniz. Bütün hesaplar için hesap planı rehberine dönün.
1 hafta ücretsiz, bütün özellikler
Üye olun, sonra bize telefon, WhatsApp ya da Telegram'dan ulaşın; denemenizi açalım.
Aşağıdaki sayılar BEF sistemindeki güncel kayıtlardan üretilir.
BEF kullanan mali müşavir, muhasebe bürosu ve ön muhasebe ekiplerinin yorumları. Sen de deneyimini paylaş