391, teslim edilen mal ve ifa edilen hizmetler üzerinden hesaplanan KDV ile işlemi gerçekleşmeyen veya vazgeçilen işlemlere ilişkin KDV'nin izlendiği hesaptır. Hesaplanan KDV alacağına, düzeltmeler borcuna yazılır. Vergilendirme dönemi sonunda 191 İndirilecek KDV ve 190 Devreden KDV ile karşılaştırılır; 391 fazla ise fark 360'a aktarılarak kapatılır.
Dönem içinde alacak bakiyesi verir. Her vergilendirme dönemi sonunda 191 ve 190 ile mahsup edilerek kapatılır, bu nedenle ay sonu kayıtlarından sonra bakiye vermez. Sıra No 2 tebliğiyle bu işleyiş 190 Devreden KDV'yi de kapsayacak biçimde düzeltilmiştir.
391 bakiyesi 191 ve 190 toplamından büyükse önce 191 ve 190 kapatılır, kalan tutar 360 Ödenecek Vergi ve Fonlar hesabına alacak yazılır. Küçükse bu kez 391 tamamen kapatılır ve indirilemeyen KDV 190 Devreden KDV hesabına aktarılarak sonraki aya taşınır.
Mahsup kaydı beyannameyle aynı rakamları taşımalıdır. Kayıtta 360'a giden tutar beyannamedeki ödenecek KDV'ye, 190'a giden tutar sonraki döneme devreden KDV'ye eşit olmalıdır. Fark çıkıyorsa genellikle bir faturanın yanlış döneme alındığı ya da indirimli oranla kaydedildiği görülür.
Tebliğ düzeltmelerin 391'e borç yazılacağını söyler. Satılan malın iadesi veya sonradan yapılan iskonto, KDV Kanunu 35. madde kapsamında matrahın değişmesi sonucunu doğurur ve daha önce hesaplanan KDV'nin düzeltilmesini gerektirir. Uygulamada bu düzeltme bazı işletmelerde 391'e borç, bazılarında 191'e borç kaydıyla yapılır; beyannamede ise indirimler bölümünde gösterilir.
Tevkifatlı satışlarda alıcının sorumlu sıfatıyla beyan ettiği kısım satıcının ödeyeceği KDV'ye girmez. Bu kısmın kayıtta nasıl gösterileceği uygulamada farklılık gösterir; önemli olan 391'de kalan tutarın satıcının kendi beyan edeceği KDV ile uyumlu olmasıdır.
KDV genel oranı 10.07.2023'ten bu yana %20'dir; indirimli oranlı satışlar uygulamada 391'in oran bazındaki alt hesaplarında izlenir.
100.000 TL + %20 KDV tutarında mal vadeli satılıyor.
| Hesap | Borç (TL) | Alacak (TL) |
|---|---|---|
| 120 Alıcılar | 120.000,00 | |
| 600 Yurtiçi Satışlar | 100.000,00 | |
| 391 Hesaplanan KDV | 20.000,00 | |
| Toplam | 120.000,00 | 120.000,00 |
Ay sonunda 391 bakiyesi 60.000 TL, 191 bakiyesi 45.000 TL, devreden KDV yok.
| Hesap | Borç (TL) | Alacak (TL) |
|---|---|---|
| 391 Hesaplanan KDV | 60.000,00 | |
| 191 İndirilecek KDV | 45.000,00 | |
| 360 Ödenecek Vergi ve Fonlar | 15.000,00 | |
| Toplam | 60.000,00 | 60.000,00 |
Ay sonunda 391 bakiyesi 30.000 TL, 191 bakiyesi 45.000 TL.
| Hesap | Borç (TL) | Alacak (TL) |
|---|---|---|
| 391 Hesaplanan KDV | 30.000,00 | |
| 190 Devreden KDV | 15.000,00 | |
| 191 İndirilecek KDV | 45.000,00 | |
| Toplam | 45.000,00 | 45.000,00 |
391 satışlarda hesaplanıp müşteriden tahsil edilen KDV'yi, 191 alışlarda ödenen ve indirim konusu yapılacak KDV'yi izler. Ay sonunda ikisi mahsup edilir; fark ödenecek KDV ya da devreden KDV olur.
Vermemelidir. Her vergilendirme dönemi sonunda 191 ve 190 ile mahsup edilip kapatıldığı için aralık ayı mahsubundan sonra 391 sıfırlanır.
Kaynak: Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği (Sıra No: 1), Resmî Gazete 26.12.1992, sayı 21447 (mükerrer), Hesap Planı Açıklamaları; Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği (Sıra No: 2), Resmî Gazete 16.12.1993, sayı 21790. "Uygulamada" diye belirtilen bilgiler tebliğ hükmü değil, yaygın meslek uygulamasıdır.
Banka ekstresindeki satırları bu hesaplara tek tek eşlemek yerine BEF ile otomatik kodlatabilirsiniz. Bütün hesaplar için hesap planı rehberine dönün.
1 hafta ücretsiz, bütün özellikler
Üye olun, sonra bize telefon, WhatsApp ya da Telegram'dan ulaşın; denemenizi açalım.
Aşağıdaki sayılar BEF sistemindeki güncel kayıtlardan üretilir.
BEF kullanan mali müşavir, muhasebe bürosu ve ön muhasebe ekiplerinin yorumları. Sen de deneyimini paylaş