191 İndirilecek KDV, mal ve hizmet alımlarından doğan ve hesaplanan KDV'den indirilecek katma değer vergisini izler. 2 Sıra No'lu tebliğle düzeltilen işleyişe göre bu vergi hesaba borç; mevzuat gereği yapılan indirimler, düzeltmeler ve indirilemeyip 190 Devreden KDV'ye aktarılan bakiye alacak yazılır. Uygulamada hesap her ay sonunda 391 ile mahsup edilerek sıfırlanır.
Dönem içinde borç bakiyesi verir. Vergilendirme dönemi sonunda 391 ile mahsup edilir: 391 büyükse fark 360'a aktarılır, 191 büyükse kalan bakiye 190 Devreden KDV'ye aktarılır. Doğru işlenmiş bir defterde mahsup sonrası 191 sıfırdır.
KDV Kanunu 29. maddeye göre indirim hakkı, vergiyi doğuran olayın gerçekleştiği takvim yılını aşmamak şartıyla belgelerin kanuni defterlere kaydedildiği dönemde kullanılır. Bu yüzden önceki yıla ait bir fatura geç kaydedilirse KDV'si indirilemeyebilir; uygulamada yıl sonuna yakın gelen faturalar bu açıdan ayrıca kontrol edilir.
KDV Kanunu 30. madde indirilemeyecek vergileri sayar; örneğin işletmeye ait binek otomobillerin alışındaki KDV (kiralama ya da işletmeciliğini yapanlar hariç) ve kazancın tespitinde gider kabul edilmeyen harcamalara ait KDV. Bu tutarlar 191'e değil, ilgili maliyet ya da gider hesabına yazılır.
Alıcının KDV tevkifatı uyguladığı alımlarda faturadaki KDV'nin tamamı 191'e borç yazılır. Satıcıya tevkifat düşülmüş tutar ödenir; tevkif edilen kısım alıcı tarafından sorumlu sıfatıyla beyan edileceği için 360 Ödenecek Vergi ve Fonlar'a alacak yazılır.
Böylece aynı tutar bir yandan ödenecek vergi olarak beyan edilir, bir yandan 191 üzerinden indirim konusu yapılır. Tevkif oranı işin türüne göre değiştiğinden her alımda ilgili oranın kontrol edilmesi gerekir.
10.000 TL + %20 KDV tutarında hizmet alınıyor; KDV'nin 5/10'u tevkif ediliyor (oran örnek amaçlıdır).
| Hesap | Borç (TL) | Alacak (TL) |
|---|---|---|
| 770 Genel Yönetim Giderleri | 10.000,00 | |
| 191 İndirilecek KDV | 2.000,00 | |
| 320 Satıcılar | 11.000,00 | |
| 360 Ödenecek Vergi ve Fonlar | 1.000,00 | |
| Toplam | 12.000,00 | 12.000,00 |
Ay sonunda 391 bakiyesi 80.000 TL, 191 bakiyesi 62.000 TL; devreden KDV yok.
| Hesap | Borç (TL) | Alacak (TL) |
|---|---|---|
| 391 Hesaplanan KDV | 80.000,00 | |
| 191 İndirilecek KDV | 62.000,00 | |
| 360 Ödenecek Vergi ve Fonlar | 18.000,00 | |
| Toplam | 80.000,00 | 80.000,00 |
391 Hesaplanan KDV ile mahsup edilir. 391 büyükse fark 360 Ödenecek Vergi ve Fonlar'a, 191 büyükse kalan tutar 190 Devreden KDV'ye aktarılır ve 191 sıfırlanır.
KDV Kanunu 30. maddeye göre indirilemeyen KDV 191'e alınmaz; alınan mal ya da hizmetin kaydedildiği maliyet veya gider hesabına eklenir.
Kaynak: Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği (Sıra No: 1), Resmî Gazete 26.12.1992, sayı 21447 (mükerrer), Hesap Planı Açıklamaları; Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği (Sıra No: 2), Resmî Gazete 16.12.1993, sayı 21790. "Uygulamada" diye belirtilen bilgiler tebliğ hükmü değil, yaygın meslek uygulamasıdır.
Banka ekstresindeki satırları bu hesaplara tek tek eşlemek yerine BEF ile otomatik kodlatabilirsiniz. Bütün hesaplar için hesap planı rehberine dönün.
1 hafta ücretsiz, bütün özellikler
Üye olun, sonra bize telefon, WhatsApp ya da Telegram'dan ulaşın; denemenizi açalım.
Aşağıdaki sayılar BEF sistemindeki güncel kayıtlardan üretilir.
BEF kullanan mali müşavir, muhasebe bürosu ve ön muhasebe ekiplerinin yorumları. Sen de deneyimini paylaş