193 Peşin Ödenen Vergiler ve Fonlar, mevzuat gereği peşin ödenen ve bir yıl içinde indirim konusu yapılabilecek gelir, kurumlar ve diğer vergiler ile fonların izlendiği hesaptır. Yıl içinde ödenen geçici vergi ve şirket adına kesilen stopajlar bu hesabın borcunda birikir. Dönem sonunda tahakkuk eden vergi karşılığından mahsup edilmek üzere 371 hesabına aktarılır.
Borç bakiyesi verir. Dönem sonunda bakiye 371 hesabının borcuna aktarılır; ancak Sıra No 2 tebliğine göre aktarılacak tutar 370 Dönem Kârı Vergi ve Diğer Yasal Yükümlülük Karşılıkları hesabındaki tutardan fazla olamaz. Aktarılamayan kısım 193'te bakiye olarak kalır ve bilançonun dönen varlıklarında görünür.
İlk tebliğde hesap yalnızca "peşin ödenen vergiler" diye tanımlanmıştı. Sıra No 2 tebliği tanıma "bir yıl içinde indirim konusu yapılabilecek" ifadesini ekledi ve aynı tebliğle 295 hesabı açıldı. Böylece mahsubu izleyen yıldan sonraya kalacak peşin vergiler 295'te, bir yıl içinde mahsup edilecekler 193'te izlenir.
Bu ayrım bilançoda dönen ve duran varlık sınıflamasını doğru yapmak için gereklidir; mahsubu yıllar sürecek bir tutarı 193'te bırakmak dönen varlıkları olduğundan yüksek gösterir.
Yıl boyunca ödenen geçici vergi, yıl sonunda hesaplanan kurumlar vergisinden fazla olabilir. Tebliğ bu durumda 371'e ancak 370'teki karşılık kadar aktarma yapılmasını ister; artan kısım 193'te kalır. Zarar eden ve hiç vergi karşılığı ayırmayan bir şirkette 193 bakiyesinin tamamı yerinde durur.
Kalan tutarın iade ya da mahsup yoluyla geri alınması vergi mevzuatındaki şartlara ve sürelere bağlıdır. İade ya da mahsup gerçekleşince 193 alacaklandırılarak kapatılır.
Vadeli mevduat faizi tahakkuk ettiğinde banka faizden vergi keserek net tutarı hesaba geçirir. Uygulamada brüt faiz 642 Faiz Gelirlerine, kesilen vergi 193'e, net tutar 102'ye yazılır. Kesintinin yıllık beyannamede mahsup edilip edilemeyeceği şirketin vergi durumuna bağlıdır; mahsup edilemeyecek kesintiyi 193'te tutmak bakiyeyi şişirir.
Yıl içinde toplam 80.000 TL geçici vergi ödenmiş, yıl sonunda 100.000 TL kurumlar vergisi karşılığı hesaplanmıştır. Önce karşılık ayrılır, sonra 193 bakiyesi 371'e aktarılır, son olarak uygulamada 370 ile 371 netleştirilip ödenecek kısım 360'a alınır.
| Hesap | Borç (TL) | Alacak (TL) |
|---|---|---|
| 691 Dönem Kârı Vergi ve Diğer Yasal Yükümlülük Karşılıkları | 100.000,00 | |
| 370 Dönem Kârı Vergi ve Diğer Yasal Yükümlülük Karşılıkları | 100.000,00 | |
| 371 Dönem Kârının Peşin Ödenen Vergi ve Diğer Yükümlülükleri | 80.000,00 | |
| 193 Peşin Ödenen Vergiler ve Fonlar | 80.000,00 | |
| 370 Dönem Kârı Vergi ve Diğer Yasal Yükümlülük Karşılıkları | 100.000,00 | |
| 371 Dönem Kârının Peşin Ödenen Vergi ve Diğer Yükümlülükleri | 80.000,00 | |
| 360 Ödenecek Vergi ve Fonlar | 20.000,00 | |
| Toplam | 280.000,00 | 280.000,00 |
Tahakkuk eden geçici vergi 193 Peşin Ödenen Vergiler ve Fonlar hesabının borcuna, 360 Ödenecek Vergi ve Fonlar hesabının alacağına yazılır. Ödendiğinde 360 borçlandırılır, 193 yıl sonunda 371'e aktarılarak kurumlar vergisi karşılığından mahsup edilir.
Ödenen geçici vergi ve kesintiler yıl sonu vergi karşılığından fazlaysa, tebliğe göre 371'e ancak 370'teki karşılık kadar aktarılır ve artan kısım 193'te kalır. Bu tutar iade ya da mahsup edilene kadar bakiye olarak izlenir.
Kaynak: Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği (Sıra No: 1), Resmî Gazete 26.12.1992, sayı 21447 (mükerrer), Hesap Planı Açıklamaları; Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği (Sıra No: 2), Resmî Gazete 16.12.1993, sayı 21790. "Uygulamada" diye belirtilen bilgiler tebliğ hükmü değil, yaygın meslek uygulamasıdır.
Banka ekstresindeki satırları bu hesaplara tek tek eşlemek yerine BEF ile otomatik kodlatabilirsiniz. Bütün hesaplar için hesap planı rehberine dönün.
1 hafta ücretsiz, bütün özellikler
Üye olun, sonra bize telefon, WhatsApp ya da Telegram'dan ulaşın; denemenizi açalım.
Aşağıdaki sayılar BEF sistemindeki güncel kayıtlardan üretilir.
BEF kullanan mali müşavir, muhasebe bürosu ve ön muhasebe ekiplerinin yorumları. Sen de deneyimini paylaş