642 Faiz Gelirleri: Mevduat Faizi, Tahakkuk ve Stopaj

642 Faiz Gelirleri, işletmenin kısa ve uzun vadeli mali yatırımlarından elde ettiği faizlerin izlendiği gelir hesabıdır. Vadeli mevduat, repo, tahvil ve bono faizleri buraya alacak yazılır. Esas faaliyet dışı bir gelir olduğu için 64 Diğer Faaliyetlerden Olağan Gelir ve Kârlar grubunda yer alır ve dönem sonunda 690'a devredilir.

Grup: 6 Gelir Tablosu Hesapları / 64 Diğer Faaliyetlerden Olağan Gelir ve Kârlar
Tür: Gelir
Çalışma yönü: Alacağına çalışır, 690'a kapanır

642 hesabı nasıl çalışır?

Borcuna yazılanlar

Dönem sonunda hesap bakiyesi, 690 Dönem Kârı veya Zararı hesabına aktarılırken bu hesaba borç yazılır.
Hatalı ya da fazla kaydedilen faiz geliri düzeltilirken borç kaydı yapılır.

Alacağına yazılanlar

Vadeli mevduat, repo, devlet tahvili, hazine bonosu ve özel kesim tahvillerinden elde edilen faizler.
Dönem sonunda vadesi gelmemiş mevduat ya da menkul kıymet için o döneme düşen faiz tahakkuku (karşılığı 181 Gelir Tahakkukları).

Bakiye ve dönem sonu

Alacak bakiyesi verir. Dönem sonunda bakiyesi 690 Dönem Kârı veya Zararı hesabının alacağına aktarılarak kapatılır; ertesi yıla devretmez.

Mevduat faizi ve kesilen stopaj

Banka vadeli mevduat bozulduğunda ya da vade dolduğunda hesaba net tutarı yatırır; ekstrede brüt faiz ve kesilen stopaj çoğu zaman ayrı satır olarak görünür. Gelir olarak 642'ye yazılacak tutar brüt faizdir, net tutar değil.

Uygulamada bankanın kestiği stopaj 193 Peşin Ödenen Vergiler ve Fonlar hesabına alınır ve yıllık beyannamede hesaplanan vergiden mahsup edilir. Net tutarı doğrudan 642'ye yazmak hem geliri eksik gösterir hem de mahsup edilecek vergiyi kayıttan düşürür.

Reeskont faizi 642'de değil 647'de

Tebliğin ilk metninde reeskont işlemlerinden doğan faiz gelirleri de 642'ye yönlendiriliyordu. Sıra No 2 ile 647 Reeskont Faiz Gelirleri hesabı açıldı; borç senetleri reeskontu ve alacak senetleri reeskontunun izleyen dönem başında iptali artık 647'de izlenir. 642 gerçek faiz geliri için kalır.

Vade farkı ve gecikme faizi

Grup açıklaması temerrüt faizlerini de 64 grubunda sayar. Müşteriden alınan vade farkı ve gecikme faizi uygulamada 642'de ya da 649'da izlenir; hangisi seçilirse yıllar itibarıyla tutarlı kullanılmalıdır. Vade farkı KDV matrahına girdiği için faturada KDV hesaplanır, mevduat faizinden farkı budur.

Örnek yevmiye kayıtları

Vadeli mevduat faizinin tahsili

32 günlük vadeli hesap 20.000 TL brüt faiz getirdi, banka 3.000 TL stopaj keserek 17.000 TL'yi vadesiz hesaba aktardı (stopaj tutarı örnek içindir).

Hesap	Borç (TL)	Alacak (TL)
102 Bankalar	17.000,00
193 Peşin Ödenen Vergiler ve Fonlar	3.000,00
642 Faiz Gelirleri		20.000,00
Toplam	20.000,00	20.000,00

Dönem sonu faiz tahakkuku

15 Aralık'ta açılan ve Ocak'ta dolacak mevduatın 31 Aralık'a kadar işleyen faizi 4.500 TL hesaplandı.

Hesap	Borç (TL)	Alacak (TL)
181 Gelir Tahakkukları	4.500,00
642 Faiz Gelirleri		4.500,00
Toplam	4.500,00	4.500,00

Sık yapılan hatalar

Banka ekstresindeki net faiz tutarını gelir yazıp stopajı hiç kaydetmemek.
Senet reeskontundan doğan faiz gelirini 647 yerine 642'ye yazmak.
Döviz mevduatındaki kur artışını faiz geliri saymak; kur farkı 646 Kambiyo Kârları hesabına gider.
Ertesi yıl vadesi dolan mevduatın faizini tamamen tahsil edildiği yıla gelir yazıp dönemsellik ilkesini atlamak.

İlgili hesaplar

Konuyla ilgili yazılar

Sık sorulan sorular

Mevduat faizi hangi hesaba yazılır?+

Brüt faiz 642 Faiz Gelirleri hesabına alacak, bankaya giren net tutar 102 Bankalar hesabına borç yazılır. Kesilen stopaj uygulamada 193 Peşin Ödenen Vergiler ve Fonlar hesabında izlenir.

642 ile 647 arasındaki fark nedir?+

642 mali yatırımlardan elde edilen gerçek faiz gelirini izler. 647 ise senetlerin dönem sonu reeskontundan doğan faiz gelirleri için Sıra No 2 ile açılmış ayrı bir hesaptır.

Kaynak: Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği (Sıra No: 1), Resmî Gazete 26.12.1992, sayı 21447 (mükerrer), Hesap Planı Açıklamaları; Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği (Sıra No: 2), Resmî Gazete 16.12.1993, sayı 21790. "Uygulamada" diye belirtilen bilgiler tebliğ hükmü değil, yaygın meslek uygulamasıdır.

Banka ekstresindeki satırları bu hesaplara tek tek eşlemek yerine BEF ile otomatik kodlatabilirsiniz. Bütün hesaplar için hesap planı rehberine dönün.