102 Bankalar hesabı, işletmenin yurt içi ve yurt dışı banka ve benzeri finans kurumlarına yatırdığı ve çektiği paraları izler. Bankaya giren tutarlar borcuna, bankadan çıkan tutarlar ile üçüncü kişilerce tahsil edilen çek ve ödeme emirleri alacağına yazılır. Uygulamada her banka hesabı için ayrı alt hesap açılır ve bakiye ay sonunda banka ekstresiyle karşılaştırılır.
Normalde borç bakiyesi verir ve dönem sonunda kapanmaz, yeni döneme devreder. Dövizli hesaplar dönem sonu kuruyla değerlenir. Kredili mevduat hesabı kullanıldığı için bir alt hesap alacak bakiyesi veriyorsa, uygulamada bu tutar bilançoda varlık olarak değil 300 Banka Kredileri içinde gösterilir.
Tebliğ 102'yi tek defteri kebir hesabı olarak tanımlar; hangi bankada ne kadar para olduğunu görmek için alt hesap açmak uygulamanın işidir. Yaygın yapı banka, şube ve para birimi bazındadır: örneğin 102.01 Banka A vadesiz TL, 102.02 Banka A vadesiz USD, 102.03 Banka B vadesiz TL.
Vadeli mevduat, POS tahsilatının biriktiği blokeli hesap ve kredili mevduat hesabı da uygulamada ayrı alt hesap olarak açılır. Her alt hesabın bakiyesi, o hesabın ekstresindeki bakiyeyle birebir karşılaştırılabilir olmalıdır; birden fazla banka hesabını tek alt hesapta toplamak mutabakatı neredeyse imkânsız hale getirir.
Gelen havale ve EFT genellikle 120 Alıcılar alacağına, giden ödeme 320 Satıcılar borcuna kaydedilir. Maaş ödemesi 335 Personele Borçlar, SGK prim ödemesi 361 Ödenecek Sosyal Güvenlik Kesintileri, vergi ödemesi 360 Ödenecek Vergi ve Fonlar borcuna yazılır.
EFT ücreti, hesap işletim ücreti gibi masraflar ve bunlara ait BSMV uygulamada çoğunlukla 770 Genel Yönetim Giderleri ya da 780 Finansman Giderleri hesabına alınır. Mevduat faizi brüt tutarıyla 642 Faiz Gelirleri hesabına yazılır, bankanın kestiği stopaj 193 Peşin Ödenen Vergiler ve Fonlar hesabına alınır. Kredi kullanımı 300 Banka Kredileri, şirket kredi kartı borcunun ödenmesi uygulamada çoğunlukla 309 Diğer Mali Borçlar karşılığında kaydedilir.
Ay sonunda her alt hesabın defter bakiyesi ekstre bakiyesiyle karşılaştırılır. Farkın tipik nedenleri: verilen çekin henüz bankaya ibraz edilmemesi (103'te bekler), bankaya gönderilen paranın ekstreye ertesi gün düşmesi, bankanın kestiği masrafın ya da yatırdığı faizin henüz deftere işlenmemesidir.
Gönderilmiş ama hesaba geçmemiş havale ya da yatırılan para (yoldaki para) tebliğe göre 108 Diğer Hazır Değerler hesabında izlenir; ekstreye düştüğü gün 102'ye aktarılır. Bu ayrım yapılmazsa 102 bakiyesi ekstreyle hiçbir zaman tutmaz.
Müşteri, açık hesap borcuna karşılık 50.000 TL havale gönderiyor.
| Hesap | Borç (TL) | Alacak (TL) |
|---|---|---|
| 102.01 Bankalar (Banka A vadesiz TL, örnek alt hesap) | 50.000,00 | |
| 120 Alıcılar | 50.000,00 | |
| Toplam | 50.000,00 | 50.000,00 |
Banka, gönderilen EFT için 40 TL masraf ve 2 TL BSMV kesiyor (örnekte BSMV 2 TL alınmıştır).
| Hesap | Borç (TL) | Alacak (TL) |
|---|---|---|
| 770 Genel Yönetim Giderleri | 42,00 | |
| 102 Bankalar | 42,00 | |
| Toplam | 42,00 | 42,00 |
Vadeli hesapta 10.000 TL brüt faiz oluşuyor, banka 1.500 TL stopaj keserek 8.500 TL yatırıyor (örnekte stopaj 1.500 TL alınmıştır).
| Hesap | Borç (TL) | Alacak (TL) |
|---|---|---|
| 102 Bankalar | 8.500,00 | |
| 193 Peşin Ödenen Vergiler ve Fonlar | 1.500,00 | |
| 642 Faiz Gelirleri | 10.000,00 | |
| Toplam | 10.000,00 | 10.000,00 |
Vadesiz hesapta bakiye ancak kredili mevduat kullanılıyorsa eksiye düşer. Uygulamada bu tutar dönem içinde 102 alt hesabında izlenebilir, ancak dönem sonunda bir borç olduğu için 300 Banka Kredileri hesabında gösterilir.
Uygulamada EFT, havale ve hesap işletim ücretleri ile bunlara ait BSMV genellikle 770 Genel Yönetim Giderleri ya da 780 Finansman Giderleri hesabına yazılır; karşı hesap 102 Bankalar'dır.
Uygulamada şirket kredi kartı borcu genellikle 309 Diğer Mali Borçlar hesabında izlenir. Harcama ilgili gider hesabına yazılır, kart borcu ödendiğinde 309 borç, 102 Bankalar alacak kaydedilir.
Kaynak: Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği (Sıra No: 1), Resmî Gazete 26.12.1992, sayı 21447 (mükerrer), Hesap Planı Açıklamaları. "Uygulamada" diye belirtilen bilgiler tebliğ hükmü değil, yaygın meslek uygulamasıdır.
Banka ekstresindeki satırları bu hesaplara tek tek eşlemek yerine BEF ile otomatik kodlatabilirsiniz. Bütün hesaplar için hesap planı rehberine dönün.
1 hafta ücretsiz, bütün özellikler
Üye olun, sonra bize telefon, WhatsApp ya da Telegram'dan ulaşın; denemenizi açalım.
Aşağıdaki sayılar BEF sistemindeki güncel kayıtlardan üretilir.
BEF kullanan mali müşavir, muhasebe bürosu ve ön muhasebe ekiplerinin yorumları. Sen de deneyimini paylaş