103 Verilen Çekler ve Ödeme Emirleri (-): Çek Yazıldığında Ne Olur?

103 Verilen Çekler ve Ödeme Emirleri (-), işletmenin üçüncü kişilere bankadan çekle ya da ödeme emriyle yapacağı ödemeleri izler. Çek veya ödeme emri verildiğinde hesaba alacak yazılır; bankadan ödendiği anlaşılınca hesap borçlandırılır ve 102 Bankalar alacaklandırılır. Böylece banka hesabı ancak para gerçekten çıktığında azalır.

Grup: 1 Dönen Varlıklar / 10 Hazır Değerler
Tür: Aktif düzenleyici (-)
Çalışma yönü: Alacak bakiyesi

103 hesabı nasıl çalışır?

Borcuna yazılanlar

Verilen çekin ya da ödeme emrinin bankadan ödendiğinin anlaşılması (karşılığında 102 alacak)
İptal edilen ya da geri alınan çek ve ödeme emirleri

Alacağına yazılanlar

Satıcıya ya da başka bir alacaklıya çek verilmesi
Bankaya verilen ve henüz gerçekleşmemiş ödeme emirleri

Bakiye ve dönem sonu

Alacak bakiyesi verir; bakiye, verilmiş ama henüz bankadan ödenmemiş çek ve ödeme emirlerini gösterir. Hesap (-) işaretlidir, yani bilançoda hazır değerlerden indirilerek gösterilir. Dönem sonunda kapanmaz, bekleyen çeklerle yeni döneme devreder.

Hesap neden 102'den ayrı tutulur?

Çek yazıldığı gün para bankadan çıkmaz; lehtar çeki ibraz ettiğinde çıkar. Çek doğrudan 102'den düşülürse defterdeki banka bakiyesi ekstredekinden düşük görünür ve aradaki fark ay sonunda tek tek aranır.

103 bu farkı açıkça tutar: 102 bakiyesi ekstreyle aynı kalır, ödenmeyi bekleyen çekler 103'te listelenir. Banka mutabakatında ödenmemiş çekler listesi, 103'ün çek bazındaki dökümüdür.

Uygulamada 103 de banka bazında alt hesaplarla tutulur, çünkü her çek belli bir bankanın çek karnesinden yazılır. Ödeme ekstreye düştüğünde aynı bankanın 102 ve 103 alt hesapları birlikte hareket eder; farklı bankanın alt hesabına yapılan bir kayıt iki bankanın mutabakatını birden bozar.

Ödeme emri ve ileri tarihli çek

Bankaya verilen ama valörü ileri bir tarih olan ödeme talimatı da gerçekleşene kadar 103'te izlenir. Para çıktığında, ekstredeki satır 103 borcuna yazılır; 320 Satıcılar'a ikinci kez kayıt yapılmaz.

İleri tarihli verilen çeklerin 103'te mi yoksa 321 Borç Senetleri'nde mi izleneceği uygulamada tartışılır. Yaygın uygulama çekleri vadesine bakmaksızın 103'te, çek numarası ve vade bazında alt hesap ya da çek defteri dökümüyle izlemektir.

Örnek yevmiye kayıtları

Satıcıya çek verilmesi

Satıcıya olan 30.000 TL borç için çek veriliyor.

Hesap	Borç (TL)	Alacak (TL)
320 Satıcılar	30.000,00
103 Verilen Çekler ve Ödeme Emirleri		30.000,00
Toplam	30.000,00	30.000,00

Çekin bankadan ödenmesi

Satıcı çeki bankaya ibraz ediyor, 30.000 TL hesaptan çıkıyor.

Hesap	Borç (TL)	Alacak (TL)
103 Verilen Çekler ve Ödeme Emirleri	30.000,00
102 Bankalar		30.000,00
Toplam	30.000,00	30.000,00

Sık yapılan hatalar

Çek ödendiğinde ekstre satırını 320 Satıcılar'a yazmak; satıcı iki kez kapanır, 103 açık kalır.
Çeki verildiği gün 102'den düşmek; banka mutabakatı ödenmemiş çekler kadar fark verir.
Ödenmeyen ve iptal edilen çeki 103'ten çıkarmayı unutmak.
103'ün borç bakiyesi vermesini fark etmemek; bu, ödenen bir çekin verilişinin hiç kaydedilmediğini gösterir.

İlgili hesaplar

Konuyla ilgili yazılar

Banka mutabakatı nasıl yapılır?

Sık sorulan sorular

Verilen çek hangi hesaba yazılır?+

Bankadan ödenecek çek verildiğinde 103 Verilen Çekler ve Ödeme Emirleri hesabına alacak yazılır, karşılığında borç kapatılır (genellikle 320 Satıcılar). Çek bankadan ödendiğinde 103 borç, 102 Bankalar alacak kaydedilir.

103 hesabı neden (-) işaretlidir?+

Çünkü bakiyesi, bankadan henüz çıkmamış ama ödenmesi kesinleşmiş tutarları gösterir. Bilançoda hazır değerler toplamından düşülerek gerçek kullanılabilir para gösterilir.

Kaynak: Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği (Sıra No: 1), Resmî Gazete 26.12.1992, sayı 21447 (mükerrer), Hesap Planı Açıklamaları. "Uygulamada" diye belirtilen bilgiler tebliğ hükmü değil, yaygın meslek uygulamasıdır.

Banka ekstresindeki satırları bu hesaplara tek tek eşlemek yerine BEF ile otomatik kodlatabilirsiniz. Bütün hesaplar için hesap planı rehberine dönün.