320 Satıcılar, işletmenin faaliyet konusuyla ilgili her türlü mal ve hizmet alımından doğan senetsiz borçların izlendiği hesaptır. Borç doğunca alacak, ödenince borç yazılır. Borç senede bağlanırsa 321 Borç Senetlerine, faaliyet konusu dışında bir nedenden doğarsa 33 Diğer Borçlar grubuna gider.
Alacak bakiyesi verir, dönem sonunda kapanmaz. Tebliğ ortaklara, ana kuruluşa, iştiraklere ve bağlı ortaklıklara olan senetsiz ticari borçların bilanço dipnotlarında gösterilmesini ister. Bir satıcı borç bakiyesi veriyorsa (fazla ödeme ya da avans) uygulamada bilançoda yabancı kaynakta bırakılmaz, ilgili alacak hesabına sınıflanır.
320 tek başına anlamsızdır; her satıcı için alt hesap açılır ve bakiye cari bazında izlenir. Uygulamada yıl sonunda ve büyük satıcılarla dönem içinde cari hesap mutabakatı yapılır. Farkların çoğu kayda geç alınan faturadan, karşı tarafın işlemediği iade faturasından ya da yolda olan ödemeden çıkar.
Siparişle birlikte ödenen avans 320'nin borcuna değil 159 Verilen Sipariş Avansları hesabına yazılır; fatura gelince avans 320'ye mahsup edilir. Avansı 320'ye yazmak, fatura gelmeden satıcı hesabının borç bakiyesi vermesine yol açar.
Satıcıya kendi çekimizle ödeme yapıldığında 320 borçlandırılır, 103 Verilen Çekler ve Ödeme Emirleri alacaklandırılır; çek bankadan ödenince 103 kapanır. Ciro edilen müşteri çeki ile ödemede ise 101 Alınan Çekler alacaklandırılır.
Satıcıya mal iade edildiğinde düzenlenen iade faturasıyla 320 borçlandırılır, malın bedeli ilgili stok hesabından, KDV'si 191'den düşülür. Tevkifatlı alımlarda satıcıya KDV'nin yalnızca tevkif edilmeyen kısmı borçlanılır; tevkif edilen kısım 360'a alacak yazılır ve 320'ye hiç girmez.
İşletme 1.000 TL + 200 TL KDV tutarında tevkifatlı hizmet almıştır. Örnekte KDV %20, tevkifat oranı 5/10 alınmıştır: 100 TL KDV alıcı tarafından beyan edilir, satıcıya 1.100 TL borçlanılır.
| Hesap | Borç (TL) | Alacak (TL) |
|---|---|---|
| 770 Genel Yönetim Giderleri | 1.000,00 | |
| 191 İndirilecek KDV | 200,00 | |
| 360 Ödenecek Vergi ve Fonlar | 100,00 | |
| 320 Satıcılar | 1.100,00 | |
| Toplam | 1.200,00 | 1.200,00 |
Satıcıya olan 50.000 TL borç için işletmenin kendi banka hesabına bağlı vadeli bir çek verilmiştir.
| Hesap | Borç (TL) | Alacak (TL) |
|---|---|---|
| 320 Satıcılar | 50.000,00 | |
| 103 Verilen Çekler ve Ödeme Emirleri | 50.000,00 | |
| Toplam | 50.000,00 | 50.000,00 |
Borç bakiye, satıcıya fazla ödeme yapıldığını ya da avansın yanlış hesaba yazıldığını gösterir. Önce kayıtlar satıcıyla mutabakat yapılarak kontrol edilir; gerçek bir fazla ödeme varsa dönem sonunda bilançoda alacak olarak sınıflanır.
Kaynak: Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği (Sıra No: 1), Resmî Gazete 26.12.1992, sayı 21447 (mükerrer), Hesap Planı Açıklamaları. "Uygulamada" diye belirtilen bilgiler tebliğ hükmü değil, yaygın meslek uygulamasıdır.
Banka ekstresindeki satırları bu hesaplara tek tek eşlemek yerine BEF ile otomatik kodlatabilirsiniz. Bütün hesaplar için hesap planı rehberine dönün.
1 hafta ücretsiz, bütün özellikler
Üye olun, sonra bize telefon, WhatsApp ya da Telegram'dan ulaşın; denemenizi açalım.
Aşağıdaki sayılar BEF sistemindeki güncel kayıtlardan üretilir.
BEF kullanan mali müşavir, muhasebe bürosu ve ön muhasebe ekiplerinin yorumları. Sen de deneyimini paylaş