159 Verilen Sipariş Avansları, yurt içinden ya da yurt dışından satın alınmak üzere siparişe bağlanan stoklar için yapılan avans ödemelerini izler. Ödenen avans borcuna, mal teslim alındığında alacağına yazılır. Duran varlık alımı için verilen avanslar bu hesapta değil 259 Verilen Avanslar'da izlenir.
Borç bakiyesi verir ve kapanmaz; bakiye, ödemesi yapılmış ama malı henüz teslim alınmamış siparişleri gösterir. Uygulamada dönem sonunda satıcı bazında döküm alınır ve mal gelmiş ama mahsubu unutulmuş avanslar 320 ile kapatılır.
Uygulamada en temiz yol, fatura geldiğinde alışı tam tutarıyla 320 Satıcılar'a alacak yazmak, ardından avansı 320 borç ve 159 alacak kaydıyla mahsup etmektir. Böylece satıcının cari hesabında fatura ve avans ayrı ayrı görünür ve satıcıyla mutabakat kolaylaşır.
Avans faturadan azsa kalan tutar normal satıcı borcu olarak ödenir; avans fazlaysa fark satıcıdan geri istenir ya da sonraki siparişe sayılır ve 159'da bekler. Her iki durumda da 159 bakiyesi sipariş bazında açıklanabilir olmalıdır.
KDV Kanunu 10. maddeye göre mal tesliminde vergiyi doğuran olay teslimle gerçekleşir; ancak teslimden önce fatura düzenlenirse faturada gösterilen tutar kadar vergiyi doğuran olay doğar. Satıcı avans için fatura düzenlemediyse avansta KDV yoktur ve 191'e kayıt yapılmaz.
Benzer hesaplarla karıştırmamak gerekir: personele ya da başkalarına işletme adına harcama yapmak üzere verilen paralar 195 İş Avansları, taşeronlara verilen avanslar 179, maddi duran varlık siparişleri için ödenen avanslar 259 Verilen Avanslar hesabındadır. Karşı taraftaki hesap, yani müşteriden alınan avanslar ise 340 Alınan Sipariş Avansları'dır.
Sipariş edilen ticari mal için satıcıya bankadan 30.000 TL avans ödeniyor.
| Hesap | Borç (TL) | Alacak (TL) |
|---|---|---|
| 159 Verilen Sipariş Avansları | 30.000,00 | |
| 102 Bankalar | 30.000,00 | |
| Toplam | 30.000,00 | 30.000,00 |
Mal teslim alınıyor; fatura 50.000 TL + %20 KDV.
| Hesap | Borç (TL) | Alacak (TL) |
|---|---|---|
| 153 Ticari Mallar | 50.000,00 | |
| 191 İndirilecek KDV | 10.000,00 | |
| 320 Satıcılar | 60.000,00 | |
| Toplam | 60.000,00 | 60.000,00 |
Ödenen 30.000 TL avans satıcı borcundan düşülüyor.
| Hesap | Borç (TL) | Alacak (TL) |
|---|---|---|
| 320 Satıcılar | 30.000,00 | |
| 159 Verilen Sipariş Avansları | 30.000,00 | |
| Toplam | 30.000,00 | 30.000,00 |
Stok (hammadde, ticari mal vb.) siparişi için verilen avans 159 Verilen Sipariş Avansları'na, makine ya da taşıt gibi duran varlık siparişi için verilen avans 259 Verilen Avanslar'a yazılır. Mal teslim alındığında satıcı hesabıyla mahsup edilir.
Kaynak: Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği (Sıra No: 1), Resmî Gazete 26.12.1992, sayı 21447 (mükerrer), Hesap Planı Açıklamaları. "Uygulamada" diye belirtilen bilgiler tebliğ hükmü değil, yaygın meslek uygulamasıdır.
Banka ekstresindeki satırları bu hesaplara tek tek eşlemek yerine BEF ile otomatik kodlatabilirsiniz. Bütün hesaplar için hesap planı rehberine dönün.
1 hafta ücretsiz, bütün özellikler
Üye olun, sonra bize telefon, WhatsApp ya da Telegram'dan ulaşın; denemenizi açalım.
Aşağıdaki sayılar BEF sistemindeki güncel kayıtlardan üretilir.
BEF kullanan mali müşavir, muhasebe bürosu ve ön muhasebe ekiplerinin yorumları. Sen de deneyimini paylaş