153 Ticari Mallar, herhangi bir değişikliğe uğratılmadan satılmak üzere alınan malları (emtia) izler. Satın alınan mallar maliyet bedeliyle borcuna, satıldığında ya da herhangi bir nedenle ambardan çıktığında yine maliyet bedeliyle alacağına yazılır. Satış tutarı bu hesaba değil 600 Yurt İçi Satışlar'a gider; 153'ten çıkan tutar 621 Satılan Ticari Mallar Maliyeti'ne aktarılır.
Borç bakiyesi verir ve kapanmaz; bakiye dönem sonu stok sayımıyla örtüşmelidir. Aralıklı envanter yönteminde satılan malın maliyeti dönem sonunda tek kayıtla 621'e aktarılır. Stoklarda önemli değer düşüklüğü varsa karşılık 158 Stok Değer Düşüklüğü Karşılığı (-) hesabında izlenir.
Tebliğ, ticari malların maliyet bedeliyle kaydedilmesini ister. Uygulamada alış faturasındaki tutara, malın işletmeye gelmesine kadar yapılan nakliye, sigorta ve gümrük gibi giderler eklenir; alış iskontoları ve satıcıya iadeler düşülür. Bu esas VUK 262'deki maliyet bedeli tanımıyla da uyumludur.
İndirilebilen KDV maliyete eklenmez, 191 İndirilecek KDV'ye yazılır. Alış nakliyesini doğrudan 760 Pazarlama Satış ve Dağıtım Giderleri'ne yazmak ise yaygın bir hatadır; satış sırasındaki nakliye gider, alış sırasındaki nakliye maliyettir.
Sürekli envanterde her satışta, satılan malın maliyeti 621 borç, 153 alacak kaydıyla anında düşülür; 153 bakiyesi her an eldeki stoğu gösterir. Bu yöntem stok takip programı kullanan işletmelerde yaygındır.
Aralıklı envanterde dönem içinde yalnız alışlar 153'e işlenir. Dönem sonunda dönem başı stok, artı alışlar, eksi sayımla bulunan dönem sonu stok formülüyle satılan malın maliyeti hesaplanır ve tek kayıtla 621'e aktarılır. Sayım ile kayıtlı stok arasındaki fark ayrıca araştırılır; uygulamada noksan 197, fazla 397 hesabında bekletilir.
10.000 TL + %20 KDV tutarında emtia vadeli alınıyor.
| Hesap | Borç (TL) | Alacak (TL) |
|---|---|---|
| 153 Ticari Mallar | 10.000,00 | |
| 191 İndirilecek KDV | 2.000,00 | |
| 320 Satıcılar | 12.000,00 | |
| Toplam | 12.000,00 | 12.000,00 |
Sürekli envanter yöntemi uygulanıyor; satılan malların maliyeti 7.000 TL.
| Hesap | Borç (TL) | Alacak (TL) |
|---|---|---|
| 621 Satılan Ticari Mallar Maliyeti | 7.000,00 | |
| 153 Ticari Mallar | 7.000,00 | |
| Toplam | 7.000,00 | 7.000,00 |
Alınan malların 2.000 TL + KDV'lik kısmı satıcıya iade ediliyor.
| Hesap | Borç (TL) | Alacak (TL) |
|---|---|---|
| 320 Satıcılar | 2.400,00 | |
| 153 Ticari Mallar | 2.000,00 | |
| 191 İndirilecek KDV | 400,00 | |
| Toplam | 2.400,00 | 2.400,00 |
153 Ticari Mallar eldeki stoğun maliyetini gösteren bir bilanço hesabıdır. 621 Satılan Ticari Mallar Maliyeti ise dönem içinde satılan malların maliyetini toplayan gelir tablosu hesabıdır ve dönem sonunda kapanır.
Kaynak: Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği (Sıra No: 1), Resmî Gazete 26.12.1992, sayı 21447 (mükerrer), Hesap Planı Açıklamaları. "Uygulamada" diye belirtilen bilgiler tebliğ hükmü değil, yaygın meslek uygulamasıdır.
Banka ekstresindeki satırları bu hesaplara tek tek eşlemek yerine BEF ile otomatik kodlatabilirsiniz. Bütün hesaplar için hesap planı rehberine dönün.
1 hafta ücretsiz, bütün özellikler
Üye olun, sonra bize telefon, WhatsApp ya da Telegram'dan ulaşın; denemenizi açalım.
Aşağıdaki sayılar BEF sistemindeki güncel kayıtlardan üretilir.
BEF kullanan mali müşavir, muhasebe bürosu ve ön muhasebe ekiplerinin yorumları. Sen de deneyimini paylaş