321 Borç Senetleri, işletmenin faaliyet konusuyla ilgili mal ve hizmet alımlarından doğan ve senede bağlanmış ticari borçlarının izlendiği hesaptır. Senet düzenlendiğinde tutarı alacak, ödendiğinde borç yazılır. Uygulamada satıcıya verilen bonolar bu hesapta, verilen çekler ise 103 hesabında izlenir.
Alacak bakiyesi verir, dönem sonunda kapanmaz. Bilanço gününde senetli borçlar için reeskont ayrılırsa tutar 322 Borç Senetleri Reeskontu (-) hesabında izlenir. Ortaklara, ana kuruluşa, iştiraklere ve bağlı ortaklıklara olan senetli ticari borçlar bilanço dipnotlarında gösterilir.
Senetli borç denince akla çek de gelir, ama hesap planı ikisini ayırır. Kendi banka hesabımıza bağlı çek bir ödeme aracıdır ve 103 Verilen Çekler ve Ödeme Emirleri hesabında izlenir; bankadan ödenince 102 ile kapanır. Bono (emre muharrer senet) ise borcun kendisini senede bağlar ve 321'de izlenir.
Kayıt akışı genellikle şöyledir: önce alış faturasıyla 320'de senetsiz borç doğar, bono verilince 320 kapanıp borç 321'e geçer, vade gelince 321 bankadan ödenerek kapanır.
Vadesi bilanço tarihinden itibaren bir yılı aşan senetli borçlar 421 Borç Senetleri hesabında izlenir; vadesi bir yılın altına düştüğünde 321'e aktarılır.
Dönem sonunda senetli borçlar için reeskont ayrılması işletmenin tercihine bağlı bir değerleme işlemidir. Tebliğe göre hesaplanan reeskont 322'ye borç, faiz gelirine alacak yazılır ve izleyen dönem başında ters kayıtla kapatılır. Reeskont ayrılan senedin 321'deki tutarı değişmez.
Bono vadesinde ödenemez ve satıcıyla yeni vade üzerinde anlaşılırsa eski senet 321'in borcuna, yeni senet alacağına yazılır; hesap bakiyesi yalnızca eklenen vade farkı kadar artar. Uygulamada bu vade farkı ve protesto masrafları finansman gideri olarak kaydedilir.
Senet bazında alt hesap ya da senet listesi tutmak, hangi senedin ne zaman ödeneceğini ve bankadan çıkan tutarın hangi senede ait olduğunu izlemenin tek pratik yoludur.
Satıcıya olan 250.000 TL senetsiz borç için üç ay vadeli bono düzenlenmiş, vadesinde tutar bankadan ödenmiştir.
| Hesap | Borç (TL) | Alacak (TL) |
|---|---|---|
| 320 Satıcılar | 250.000,00 | |
| 321 Borç Senetleri | 250.000,00 | |
| 321 Borç Senetleri | 250.000,00 | |
| 102 Bankalar | 250.000,00 | |
| Toplam | 500.000,00 | 500.000,00 |
Hayır. İşletmenin kendi hesabına bağlı verdiği çekler 103 Verilen Çekler ve Ödeme Emirleri hesabında izlenir. 321 Borç Senetleri hesabına bono gibi senede bağlanmış ticari borçlar yazılır.
Kaynak: Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği (Sıra No: 1), Resmî Gazete 26.12.1992, sayı 21447 (mükerrer), Hesap Planı Açıklamaları. "Uygulamada" diye belirtilen bilgiler tebliğ hükmü değil, yaygın meslek uygulamasıdır.
Banka ekstresindeki satırları bu hesaplara tek tek eşlemek yerine BEF ile otomatik kodlatabilirsiniz. Bütün hesaplar için hesap planı rehberine dönün.
1 hafta ücretsiz, bütün özellikler
Üye olun, sonra bize telefon, WhatsApp ya da Telegram'dan ulaşın; denemenizi açalım.
Aşağıdaki sayılar BEF sistemindeki güncel kayıtlardan üretilir.
BEF kullanan mali müşavir, muhasebe bürosu ve ön muhasebe ekiplerinin yorumları. Sen de deneyimini paylaş