309 Diğer Mali Borçlar, 30 Mali Borçlar grubundaki diğer hesapların hiçbirinin kapsamına girmeyen mali borçların izlendiği hesaptır. Borç doğduğunda alacak, ödendiğinde borç yazılır. Uygulamada en sık şirket kredi kartı borçları için kullanılır; ancak bu tebliğin bir kuralı değil, tanımdan çıkan bir tercihtir.
Alacak bakiyesi verir, dönem sonunda kapanmaz; bakiye kısa vadeli mali borçlar arasında bilançoya girer. Kart borcunda bakiye, ekstre ödemesi henüz yapılmamış harcamaları gösterir ve bankanın kart ekstresiyle mutabık olmalıdır.
309'un tanımı bir kalan tanımıdır: banka kredisi, tahvil, bono ya da diğer çıkarılmış menkul kıymet olmayan mali borçlar buraya düşer. Tebliğ kredi kartından hiç söz etmez.
Uygulamada şirket kredi kartı borcu iki şekilde izlenir. Bir kısım meslek mensubu kartı, kart çıkaran bankanın açtığı kısa vadeli bir kredi limiti olarak görür ve 300 Banka Kredileri altında kart bazında alt hesap açar. Diğerleri kart borcunu klasik kredi sözleşmesine dayanmayan bir mali borç sayar ve 309'da izler. İkisi de tanımlarla savunulabilir; yıl içinde hesap değiştirmemek ve her kart için ayrı alt hesap tutmak daha önemlidir.
Kartla bir fatura ödendiğinde satıcıya borç kalmaz; borç karta, yani bankaya geçer. Bu yüzden fatura doğrudan kart hesabına alacak yazılarak kaydedilebilir ya da önce 320'ye alınıp aynı gün 320 borç, 309 alacak kaydıyla kapatılır. Ekstre ödendiğinde 309 borçlandırılır, 102 alacaklandırılır.
Taksitli harcamalarda bankanın kart ekstresi her ay yalnızca o ayın taksitini gösterir; kayıtlarda ise harcama tarihinde toplam borç oluşur. Mutabakat bu farkı bilerek yapılmalıdır. Gecikme faizi ve kart aidatı gibi tutarlar borcu artırır ve uygulamada 780 ya da ilgili gider hesabına yazılır.
Yönetim için 1.000 TL + 200 TL KDV tutarında hizmet faturası şirket kredi kartıyla ödenmiştir (örnekte KDV %20 alınmıştır). Ay sonunda ekstre bankadan ödenmiştir.
| Hesap | Borç (TL) | Alacak (TL) |
|---|---|---|
| 770 Genel Yönetim Giderleri | 1.000,00 | |
| 191 İndirilecek KDV | 200,00 | |
| 309 Diğer Mali Borçlar | 1.200,00 | |
| 309 Diğer Mali Borçlar | 1.200,00 | |
| 102 Bankalar | 1.200,00 | |
| Toplam | 2.400,00 | 2.400,00 |
Tebliğ bu konuda bir hesap belirlemez. Uygulamada kart borcu ya kart çıkaran bankaya olan kısa vadeli borç olarak 300 Banka Kredileri altında alt hesapta ya da kalan mali borçlar hesabı olan 309'da izlenir; seçilen hesabın tutarlı kullanılması yeterlidir.
Ekstre ödendiğinde kart borcunun izlendiği hesap (309 ya da 300 altındaki kart alt hesabı) borçlandırılır, ödemenin yapıldığı 102 Bankalar hesabı alacaklandırılır. Harcamaların gideri ve KDV'si fatura tarihinde ayrıca kaydedilmiş olmalıdır.
Kaynak: Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği (Sıra No: 1), Resmî Gazete 26.12.1992, sayı 21447 (mükerrer), Hesap Planı Açıklamaları. "Uygulamada" diye belirtilen bilgiler tebliğ hükmü değil, yaygın meslek uygulamasıdır.
Banka ekstresindeki satırları bu hesaplara tek tek eşlemek yerine BEF ile otomatik kodlatabilirsiniz. Bütün hesaplar için hesap planı rehberine dönün.
1 hafta ücretsiz, bütün özellikler
Üye olun, sonra bize telefon, WhatsApp ya da Telegram'dan ulaşın; denemenizi açalım.
Aşağıdaki sayılar BEF sistemindeki güncel kayıtlardan üretilir.
BEF kullanan mali müşavir, muhasebe bürosu ve ön muhasebe ekiplerinin yorumları. Sen de deneyimini paylaş