100 Kasa hesabı, işletmenin elinde bulunan Türk parası ve yabancı paraların TL karşılığını izler. Tahsil edilen paralar borcuna, yapılan ödemeler ve bankaya yatırılan paralar alacağına yazılır. Tebliğe göre hesap daima borç bakiyesi verir ya da sıfır olur; alacak bakiyesi veremez.
Borç bakiyesi verir ya da sıfırdır; alacak bakiyesi vermesi kayıt hatası demektir. Dönem sonunda kapanmaz, bakiyesi bilançonun hazır değerler bölümünde gösterilir ve yeni döneme devreder. Dövizli kasa varsa bakiye dönem sonu kuruyla değerlenir.
Kasadan, içinde olandan fazla para çıkamaz. Bu yüzden kasa alacak bakiyesi verdiğinde fiziki bir durum değil kayıt hatası vardır: genellikle bir tahsilat kaydedilmemiş, bir ödeme iki kez yazılmış ya da bankadan yapılan bir ödeme yanlışlıkla kasadan düşülmüştür.
Uygulamada bu durum en çok, banka ekstresinden gelen ödemelerin karşı hesabı olarak 100 seçildiğinde ortaya çıkar. Hatayı bulmak için kasa defteri gün gün izlenir ve bakiyenin ilk eksiye düştüğü tarihteki kayıtlar kontrol edilir.
Sayımda kasadaki para kayıttan az ya da fazla çıkabilir. Uygulamada nedeni araştırılırken eksik tutar 197 Sayım ve Tesellüm Noksanları, fazla tutar 397 Sayım ve Tesellüm Fazlaları hesabında bekletilir; neden bulununca ilgili hesaba aktarılır.
Gerçekte kasada olmayan yüksek bir kasa bakiyesi vergi incelemelerinde sık eleştirilen konulardandır. Bu tutar çoğu zaman ortaklara aktarılmış para gibi değerlendirilir ve adat (faiz) hesaplanması gündeme gelebilir. Bu nedenle kasa bakiyesinin gerçek durumu yansıtması gerekir.
Yabancı paralar kasaya TL karşılığıyla kaydedilir. Uygulamada her döviz cinsi için ayrı alt hesap açılır (örneğin 100.01 TL kasa, 100.02 USD kasa) ve döviz miktarı da ayrıca izlenir.
Dönem sonunda dövizli kasa bakiyesi değerleme kuruyla yeniden hesaplanır; uygulamada genellikle TCMB döviz alış kuru kullanılır. Artış 646 Kambiyo Kârları, azalış 656 Kambiyo Zararları hesabına yazılır.
Mal 5.000 TL + %20 KDV karşılığında peşin satılıyor, 6.000 TL kasaya giriyor.
| Hesap | Borç (TL) | Alacak (TL) |
|---|---|---|
| 100 Kasa | 6.000,00 | |
| 600 Yurt İçi Satışlar | 5.000,00 | |
| 391 Hesaplanan KDV | 1.000,00 | |
| Toplam | 6.000,00 | 6.000,00 |
Kasadaki 20.000 TL şirketin banka hesabına yatırılıyor.
| Hesap | Borç (TL) | Alacak (TL) |
|---|---|---|
| 102 Bankalar | 20.000,00 | |
| 100 Kasa | 20.000,00 | |
| Toplam | 20.000,00 | 20.000,00 |
Kasadaki 1.000 USD 40.000 TL ile kayıtlı; dönem sonu değerleme kuru 41 TL. Fark 1.000 TL kur kârıdır (kurlar örnek amaçlıdır).
| Hesap | Borç (TL) | Alacak (TL) |
|---|---|---|
| 100 Kasa | 1.000,00 | |
| 646 Kambiyo Kârları | 1.000,00 | |
| Toplam | 1.000,00 | 1.000,00 |
Hayır. Tek Düzen Hesap Planı açıklamasına göre 100 Kasa hesabı daima borç bakiyesi verir ya da sıfır olur. Alacak bakiyesi görülüyorsa eksik ya da hatalı bir kayıt vardır ve düzeltilmesi gerekir.
Uygulamada nedeni belirlenene kadar kasa açığı 197 Sayım ve Tesellüm Noksanları, kasa fazlası 397 Sayım ve Tesellüm Fazlaları hesabında izlenir. Neden ortaya çıkınca tutar ilgili hesaba aktarılır.
Kaynak: Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği (Sıra No: 1), Resmî Gazete 26.12.1992, sayı 21447 (mükerrer), Hesap Planı Açıklamaları. "Uygulamada" diye belirtilen bilgiler tebliğ hükmü değil, yaygın meslek uygulamasıdır.
Banka ekstresindeki satırları bu hesaplara tek tek eşlemek yerine BEF ile otomatik kodlatabilirsiniz. Bütün hesaplar için hesap planı rehberine dönün.
1 hafta ücretsiz, bütün özellikler
Üye olun, sonra bize telefon, WhatsApp ya da Telegram'dan ulaşın; denemenizi açalım.
Aşağıdaki sayılar BEF sistemindeki güncel kayıtlardan üretilir.
BEF kullanan mali müşavir, muhasebe bürosu ve ön muhasebe ekiplerinin yorumları. Sen de deneyimini paylaş