646 Kambiyo Kârları, döviz ve dövize bağlı varlık ile borçlardaki kur hareketlerinden doğan kârların izlendiği hesaptır. Döviz kasası, döviz mevduatı ve dövizli alacaklardaki kur artışları ile dövizli borçlardaki kur düşüşleri buraya alacak yazılır. Tebliğ bir istisna koyar: ihracatla ilgili dönem içinde ortaya çıkan kur farkları 646'ya değil, 601 Yurt Dışı Satışlar hesabına aktarılır.
Alacak bakiyesi verir. Dönem sonu döviz değerlemesi kayıtları yapıldıktan sonra bakiye 690 Dönem Kârı veya Zararı hesabına aktarılarak kapatılır.
Sıra No 2, 646'yı açarken ihracatla ilgili dönem içi kur farklarını bu hesaptan açıkça ayırdı ve 601 Yurt Dışı Satışlar hesabına yönlendirdi. Böylece ihracat hasılatı fatura tarihindeki kurla tahsil tarihindeki kur arasındaki farkla birlikte, satış olarak görünür.
Tebliğdeki ifade dönem içinde oluşan farklar içindir. Yıl sonunda tahsil edilmemiş ihracat alacağının değerlemesinden doğan farkın yeri uygulamada farklı yorumlanır; işletmenin seçtiği yöntem dipnotlarla ve yıllar itibarıyla tutarlı uygulanmalıdır.
Kur kârı iki yoldan doğar: dövizin el değiştirdiği anda (tahsilat, ödeme, döviz bozdurma) ya da dönem sonunda dövizli kalemlerin değerlemesiyle. İkisi de 646'ya yazılır. Uygulamada alt hesapla ayrılması, değerleme kayıtlarının izleyen dönemdeki gerçekleşmeyle karıştırılmasını önler.
Banka ekstresinde kur kârı ayrı satır olarak görünmez. Döviz hesabının TL karşılığı, işlem tarihindeki kurla defterdeki kur arasındaki farkla birlikte hesaplanmalıdır; aksi halde döviz hesabının TL bakiyesi ile döviz bakiyesi zamanla birbirinden kopar.
Tebliğ, borçlanmayla ilgili kur farklarını 656'nın dışında tutar ve finansman gideri sayar; lehe kur farkı için ise açık bir hüküm koymaz. Döviz kredisinde kurun düşmesinden doğan farkı uygulamada kimi meslek mensubu 646'ya alacak yazar, kimi aynı yıl içinde 780 ya da 66 grubundaki giderden düşer. Seçilen yöntem yıllar itibarıyla tutarlı uygulanmalıdır.
Bankada 10.000 USD var; defter kuru 32,50, değerleme kuru 33,10 TL. Fark 6.000 TL.
| Hesap | Borç (TL) | Alacak (TL) |
|---|---|---|
| 102.02 Bankalar (USD hesabı, örnek alt hesap) | 6.000,00 | |
| 646 Kambiyo Kârları | 6.000,00 | |
| Toplam | 6.000,00 | 6.000,00 |
2.000 USD'lik ihracat faturası 32,00 kurla 64.000 TL olarak kaydedilmişti; bedel 32,50 kurla 65.000 TL tahsil edildi.
| Hesap | Borç (TL) | Alacak (TL) |
|---|---|---|
| 102 Bankalar | 65.000,00 | |
| 120 Alıcılar | 64.000,00 | |
| 601 Yurt Dışı Satışlar | 1.000,00 | |
| Toplam | 65.000,00 | 65.000,00 |
Döviz varlıkları ve dövizli ticari kalemlerden doğan lehe kur farkı 646 Kambiyo Kârları hesabına alacak yazılır. İhracatla ilgili dönem içi kur farkı ise tebliğ gereği 601 Yurt Dışı Satışlar hesabına gider.
Kaynak: Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği (Sıra No: 1), Resmî Gazete 26.12.1992, sayı 21447 (mükerrer), Hesap Planı Açıklamaları; Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği (Sıra No: 2), Resmî Gazete 16.12.1993, sayı 21790. "Uygulamada" diye belirtilen bilgiler tebliğ hükmü değil, yaygın meslek uygulamasıdır.
Banka ekstresindeki satırları bu hesaplara tek tek eşlemek yerine BEF ile otomatik kodlatabilirsiniz. Bütün hesaplar için hesap planı rehberine dönün.
1 hafta ücretsiz, bütün özellikler
Üye olun, sonra bize telefon, WhatsApp ya da Telegram'dan ulaşın; denemenizi açalım.
Aşağıdaki sayılar BEF sistemindeki güncel kayıtlardan üretilir.
BEF kullanan mali müşavir, muhasebe bürosu ve ön muhasebe ekiplerinin yorumları. Sen de deneyimini paylaş