120 Alıcılar Hesabı: Senetsiz Ticari Alacakların Takibi
120 Alıcılar, işletmenin faaliyet konusu olan mal ve hizmet satışlarından doğan senetsiz alacakları izler. Alacak doğduğunda hesap borçlandırılır; tahsil edildiğinde (ödemeler, aktarmalar ve hesaben mahsuplar dahil) alacaklandırılır. Uygulamada her müşteri için ayrı alt hesap açılır.
Grup: 1 Dönen Varlıklar / 12 Ticari Alacaklar
Tür: Aktif
Çalışma yönü: Borç bakiyesi
120 hesabı nasıl çalışır?
Borcuna yazılanlar
Vadeli (açık hesap) mal ve hizmet satışlarının KDV dahil tutarı
Müşteriye yansıtılan nakliye gibi giderler
Dövizli alacakların dönem sonu değerlemesinde oluşan kur artışı
Alacağına yazılanlar
Nakit, havale, kredi kartı ya da çekle yapılan tahsilatlar
Alacağın senede bağlanması (121'e aktarma)
Satıştan iadeler ve verilen iskontolar
Alacağın şüpheli hale gelmesi üzerine 128'e aktarılması
Bakiye ve dönem sonu
Normalde borç bakiyesi verir ve kapanmaz. Uygulamada alacak bakiyesi veren müşteri hesapları (avans alınmış ya da fazla ödeme yapılmış) dönem sonunda bilançoda alacak olarak gösterilmez; avans niteliğindekiler 340 Alınan Sipariş Avansları'na sınıflandırılır. Dövizli alacaklar dönem sonu kuruyla değerlenir.
Müşteri bazında izleme
Tebliğ yalnızca defteri kebir hesabını tanımlar; uygulamada 120.01.001 gibi kırılımlarla her müşteriye ayrı alt hesap açılır. Yurt içi ve yurt dışı müşteriler ya da para birimleri ayrı ara kırılımda tutulursa döviz değerlemesi ve mutabakat kolaylaşır.
Müşteriyle cari mutabakat bu alt hesap üzerinden yapılır. Banka ekstresinden gelen tahsilatın doğru müşteriye işlenmesi bu yüzden önemlidir: açıklamadaki ünvan ya da IBAN ile eşleştirilmeyen bir havale, yanlış carinin kapanmasına yol açar.
120 ile 121, 128 ve 340 arasındaki sınır
Alacak senede bağlanırsa 120'den 121 Alacak Senetleri'ne aktarılır; müşteriden çek alınırsa 101 Alınan Çekler'e geçer. Ticari nitelik taşımayan alacaklar 120'de değil 13 Diğer Alacaklar grubunda izlenir.
Dava ya da icra takibine konu edilen alacak, uygulamada VUK 323 kapsamında 128 Şüpheli Ticari Alacaklar'a aktarılır ve karşılık ayrılır. Mal teslim edilmeden alınan avanslar ise 120'ye değil doğrudan 340 Alınan Sipariş Avansları'na yazılmalıdır.
Örnek yevmiye kayıtları
Vadeli satış
Müşteriye 20.000 TL + %20 KDV tutarında vadeli satış yapılıyor.
Hesap
Borç (TL)
Alacak (TL)
120 Alıcılar
24.000,00
600 Yurt İçi Satışlar
20.000,00
391 Hesaplanan KDV
4.000,00
Toplam
24.000,00
24.000,00
Bankadan tahsilat
Müşteri borcunu havale ile ödüyor.
Hesap
Borç (TL)
Alacak (TL)
102 Bankalar
24.000,00
120 Alıcılar
24.000,00
Toplam
24.000,00
24.000,00
Sık yapılan hatalar
Tahsilatı ekstre açıklamasına bakmadan başka bir müşterinin alt hesabına işlemek.
Mal teslimi öncesi alınan avansı 120'ye yazıp dönem sonunda 340'a sınıflandırmamak.
İade faturasını satış hesabını ters kaydederek işlemek; satıştan iadeler 610'da izlenmelidir.
Dövizli müşteri bakiyelerini dönem sonunda değerlemeden bırakmak.
120 Alıcılar hesabı alacak bakiyesi verirse ne yapılır?+
Önce kayıt hatası olup olmadığına bakılır. Bakiye müşteriden alınan avanstan kaynaklanıyorsa uygulamada dönem sonunda 340 Alınan Sipariş Avansları'na sınıflandırılır; fazla ödemeyse müşteriye iade edilir ya da sonraki satışlara mahsup edilir.
Alıcılar hesabı borç mu alacak mı çalışır?+
Aktif bir hesap olduğu için borç çalışır: satışla doğan alacak borcuna, tahsilat, iade ve mahsuplar alacağına yazılır. Normal bakiyesi borçtur ve müşterilerin işletmeye olan toplam senetsiz borcunu gösterir.
Kaynak: Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği (Sıra No: 1), Resmî Gazete 26.12.1992, sayı 21447 (mükerrer), Hesap Planı Açıklamaları. "Uygulamada" diye belirtilen bilgiler tebliğ hükmü değil, yaygın meslek uygulamasıdır.
Aşağıdaki sayılar BEF sistemindeki güncel kayıtlardan üretilir.
190
yönetilen mükellef
321892
aktarılan fatura
35
banka ve fatura kaynağı
Müşteri Yorumları
Kullananlar ne diyor?
BEF kullanan mali müşavir, muhasebe bürosu ve ön muhasebe ekiplerinin yorumları. Sen de deneyimini paylaş
Banka Çeviricinin ilk versiyonundan bu yana kullanıyoruz. İlk zamanlarda Mikro v14 ile başlamıştık. Daha sonra luca müşavire geçtik ve banka çeviricinin yeni versiyonunu Metesoft'tan istedik. Yeni versiyona bizim istediğimiz bir çok özelliği eklediler. Özellikle Ecza Depolarının faturalarını aktarmak işkenceydi ve çok zamanımızı alıyordu. Biz ağırlıklı olarak hem banka ekstreleri hem ecza depolarını işliyoruz. BEF sayesinde işlerimiz baya hızlandı. Teşekkür ederiz.
B
Bülent Ş.
Mali Müşavir · İzmir
Luca
Mikro Müşavir'in Banka Ekstrelerini işlemek için kullanıyorduk. Yeni eklenen Z ve Gider Fişlerini bizim büromuzla test ettiler. Özellikle perakende çalışan mükelleflerin Z raporlarını ve gider fişlerini tek tek girmek büyük zaman kaybıydı. Telefonla fotoğrafını çekiyoruz; sistem tarihi, KDV'yi ve tutarı otomatik okuyor. Sistemin stabil çalışması muazzam olmuş. Ellerinize sağlık.
S
Selin K.
SMMM Bürosu · İstanbul
Mikro
Yıllardır elimizle ya da hantal Excel şablonlarıyla banka ekstresi girmekten bıkmıştık. BEF'i Luca ile kullanıyoruz; yapay zeka açıklamaları okuyup 120 veya 320'li kodları büyük oranda doğrulukla kendi eşliyor. 250 satırlık ekstre rahatlıkla Luca'ya aktarılıyor. Büroda iş yükümüz yarı yarıya azaldı, kesinlikle tavsiye ederim.
A
Ahmet G.
Mali Müşavir · İzmir
Luca
Daha önce eski versiyon olan Banka Çevirici'yi kullanıyorduk. BEF'e geçerken %50 indirim tanımladılar. Kurulumu çok basit, ek eğitime gerek kalmadı. Yeni özelliklerdeki Fatura depolarından otomatik aktarım ile z-raporları baya kullanışlı.