121 Alacak Senetleri, mal ve hizmet satışlarından doğup senede bağlanmış ticari alacakları izler. Alınan senetlerin tutarı hesaba borç, tahsil edildiğinde alacak yazılır. Müşteriden alınan çekler bu hesapta değil 101 Alınan Çekler'de izlenir.
Borç bakiyesi verir ve kapanmaz. Bilanço gününde senetli alacakların tasarruf değeriyle gösterilmesi için reeskont uygulanıyorsa, hesaplanan tutar 122 Alacak Senetleri Reeskontu (-) hesabında izlenir; 121'in kendisi senet bedeli üzerinden kalır.
Senet alındığında 121'e girer ve tahsil edilene ya da ciro edilene kadar orada kalır. Uygulamada senetler portföyde, bankada tahsilde ve teminatta olmak üzere alt hesaplarla ya da senet numarası bazında bir dökümle izlenir; böylece hangi senedin nerede olduğu defterden görülür.
Bankaya tahsile verilen senet bankaca tahsil edilene kadar işletmenin alacağıdır; tahsil haberi gelince 102 borç, 121 alacak yazılır. Bankanın kestiği tahsil masrafı ayrıca gider olarak kaydedilir.
Vadesinde ödenmeyen ve protesto edilen senet için uygulamada dava ya da icra takibi açılmasıyla birlikte VUK 323 kapsamında 128 Şüpheli Ticari Alacaklar'a aktarma yapılır ve 654 Karşılık Giderleri karşılığında 129'da karşılık ayrılır.
Senet yalnızca ödenmedi diye 121'den çıkarılmaz; şüpheli alacak şartları oluşana kadar 121'de kalır ve takip edilir.
Ciro edilen bir senet vadesinde borçlu tarafından ödenmezse, cirantaya başvurulur ve senet geri gelebilir. Uygulamada bu durumda satıcıyla olan borç yeniden açılır (320 alacak) ve senet tekrar 121'e alınır; ardından borçluya karşı takip başlatılır. Bu nedenle ciro edilen senetlerin vadesi geçene kadar nazım hesaplarda ya da ayrı bir dökümde izlenmesi uygulamada sık görülür.
Müşterinin 40.000 TL'lik açık hesap borcu için senet alınıyor.
| Hesap | Borç (TL) | Alacak (TL) |
|---|---|---|
| 121 Alacak Senetleri | 40.000,00 | |
| 120 Alıcılar | 40.000,00 | |
| Toplam | 40.000,00 | 40.000,00 |
Portföydeki 40.000 TL'lik senet, satıcıya olan borca karşılık ciro ediliyor.
| Hesap | Borç (TL) | Alacak (TL) |
|---|---|---|
| 320 Satıcılar | 40.000,00 | |
| 121 Alacak Senetleri | 40.000,00 | |
| Toplam | 40.000,00 | 40.000,00 |
Hayır. Tebliğde çekler için ayrı hesap vardır: müşteriden alınan ve henüz tahsile verilmemiş ya da ciro edilmemiş çekler 101 Alınan Çekler'de izlenir. 121 yalnız senede (bono, poliçe) bağlanmış ticari alacaklar içindir.
Senet bankaca tahsil edilene kadar işletmenin alacağı olmaya devam ettiği için 121'de kalır. Uygulamada portföydeki senetlerden ayırmak için tahsildeki senetler ayrı bir 121 alt hesabında izlenir; tahsil haberiyle 102'ye aktarılır.
Kaynak: Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği (Sıra No: 1), Resmî Gazete 26.12.1992, sayı 21447 (mükerrer), Hesap Planı Açıklamaları. "Uygulamada" diye belirtilen bilgiler tebliğ hükmü değil, yaygın meslek uygulamasıdır.
Banka ekstresindeki satırları bu hesaplara tek tek eşlemek yerine BEF ile otomatik kodlatabilirsiniz. Bütün hesaplar için hesap planı rehberine dönün.
1 hafta ücretsiz, bütün özellikler
Üye olun, sonra bize telefon, WhatsApp ya da Telegram'dan ulaşın; denemenizi açalım.
Aşağıdaki sayılar BEF sistemindeki güncel kayıtlardan üretilir.
BEF kullanan mali müşavir, muhasebe bürosu ve ön muhasebe ekiplerinin yorumları. Sen de deneyimini paylaş