655 Menkul Kıymet Satış Zararları: Zararla Satışın Kaydı

655 Menkul Kıymet Satış Zararları, menkul kıymetler maliyet değerinin altında satıldığında aradaki olumsuz farkın borç yazıldığı hesaptır. Sıra No 2 ile 65 Diğer Faaliyetlerden Olağan Gider ve Zararlar grubuna eklenmiştir ve 645 Menkul Kıymet Satış Kârları hesabının karşılığıdır. Henüz satılmamış kıymetteki değer kaybı bu hesabın değil, karşılık hesaplarının konusudur.

Grup: 6 Gelir Tablosu Hesapları / 65 Diğer Faaliyetlerden Olağan Gider ve Zararlar (-)
Tür: Gider / indirim (-)
Çalışma yönü: Borcuna çalışır, 690'a kapanır

655 hesabı nasıl çalışır?

Borcuna yazılanlar

Menkul kıymetler satıldığında satış değeri ile maliyet değeri arasındaki olumsuz fark.

Alacağına yazılanlar

Dönem sonunda bakiye 690 Dönem Kârı veya Zararı hesabına aktarılırken alacak kaydı yapılır.

Bakiye ve dönem sonu

Borç bakiyesi verir ve dönem sonunda 690 Dönem Kârı veya Zararı hesabının borcuna aktarılarak kapanır.

Satış zararı ile değer düşüklüğü karşılığı ayrı şeylerdir

Elde tutulan menkul kıymetin borsa ya da piyasa değeri önemli ölçüde veya sürekli düştüğünde tebliğ 654 Karşılık Giderleri borcu ve 119 Menkul Kıymetler Değer Düşüklüğü Karşılığı alacağıyla karşılık ayrılmasını öngörür. Bu bir tahmindir. 655 ise kıymet gerçekten satıldığında, kesinleşen zararı gösterir.

Karşılık ayrılmış kıymet satıldığında karşılık 119'un borcuyla 644 Konusu Kalmayan Karşılıklar hesabına aktarılır, satış zararı da maliyet bedeli üzerinden 655'e yazılır. Böylece aynı değer kaybı gelir tablosunda iki kez gider yazılmış görünse de 644 bunu dengeler.

Banka ve aracı kurum hareketlerinden kaydı kurmak

Yatırım hesabından gelen satış dekontunda satış bedeli, komisyon ve varsa vergi kesintisi ayrı satırlarda yer alır. Zarar, menkul kıymetin defterdeki maliyetiyle brüt satış bedeli karşılaştırılarak bulunur; komisyon uygulamada 653'e ayrıca yazılır. Netten hesaplanan zarar, komisyonu satış zararının içine gömer.

Gelir tablosundaki yeri

655, 65 Diğer Faaliyetlerden Olağan Gider ve Zararlar grubundadır. Bu nedenle satış zararı faaliyet kârını değil, faaliyet kârından sonra hesaplanan olağan kârı azaltır. İlk metinde bu tür zararlar 659 içinde izleniyordu; Sıra No 2 ayrı hesap açarak menkul kıymet işlemlerinin sonucunu gelir tablosunda görünür hale getirdi.

Örnek yevmiye kayıtları

Hisse senedinin zararla satışı

40.000 TL maliyetli hisse senetleri 37.000 TL'ye satıldı, bedel bankaya geçti.

Hesap	Borç (TL)	Alacak (TL)
102 Bankalar	37.000,00
655 Menkul Kıymet Satış Zararları	3.000,00
110 Hisse Senetleri		40.000,00
Toplam	40.000,00	40.000,00

Sık yapılan hatalar

Henüz satılmamış hisse senedindeki değer kaybını 655'e yazmak; bu durum karşılık konusudur.
Satış zararını 659 Diğer Olağan Gider ve Zararlar hesabına yazmak; Sıra No 2'den beri ayrı hesabı vardır.
Kâr ve zararı aynı hesapta netleştirip yalnızca net sonucu göstermek.

İlgili hesaplar

Sık sorulan sorular

Aynı yıl hem kârla hem zararla menkul kıymet satılırsa ne yapılır?+

Her satış ayrı değerlendirilir: kârlı satışların farkı 645'e alacak, zararlı satışların farkı 655'e borç yazılır. Netleştirme yapılmaz; ikisi de dönem sonunda ayrı ayrı 690'a aktarılır.

Hisse senedinin değeri düştü ama satılmadı, 655 kullanılır mı?+

Hayır. Satılmamış kıymetteki önemli ve sürekli değer kaybı için 654 Karşılık Giderleri borcu ve 119 Menkul Kıymetler Değer Düşüklüğü Karşılığı alacağıyla karşılık ayrılır; 655 yalnızca satışta kesinleşen zarar içindir.

Kaynak: Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği (Sıra No: 1), Resmî Gazete 26.12.1992, sayı 21447 (mükerrer), Hesap Planı Açıklamaları; Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği (Sıra No: 2), Resmî Gazete 16.12.1993, sayı 21790. "Uygulamada" diye belirtilen bilgiler tebliğ hükmü değil, yaygın meslek uygulamasıdır.

Banka ekstresindeki satırları bu hesaplara tek tek eşlemek yerine BEF ile otomatik kodlatabilirsiniz. Bütün hesaplar için hesap planı rehberine dönün.