Katılım Bankası Ekstresi Muhasebe Kaydı: Kâr Payı ve Finansman

Katılım bankası ekstresi ilk bakışta klasik banka ekstresine benzer, ama satırlardaki terimler farklıdır: faiz yerine kâr payı, vadeli mevduat yerine katılma hesabı, kredi yerine finansman ya da fon kullandırım yazar. Mükellefin Kuveyt Türk, Türkiye Finans, Ziraat Katılım, Vakıf Katılım, Albaraka Türk ya da Emlak Katılım hesabı varsa muhasebecinin sorusu hep aynıdır: bu satırlar Tekdüzen Hesap Planında hangi hesaba gider ve kesilen vergi nasıl izlenir?

Katılım bankası kâr payı muhasebe kaydı, katılma hesabına bankanın dönem sonunda dağıttığı kâr payının gelir olarak, üzerinden kesilen verginin de peşin ödenen vergi olarak deftere alınmasıdır. Finansman tarafında ise tersi geçerlidir: bankaya ödenen kâr payı, işletme için bir finansman gideridir. Her iki tarafı da örnek tutarlarla hazırlanmış kayıtlarla göstereceğiz.

Kısaca

• Özel cari hesap vadesizdir, katılma hesabı vadelidir; ikisi de 102 Bankalar altında ayrı alt hesaplarda izlenir.
• Katılma hesabından alınan kâr payı uygulamada çoğunlukla 642 Faiz Gelirleri altında ayrı bir alt hesapta, bazı meslek mensuplarınca 649 Diğer Olağan Gelir ve Kârlar hesabında izlenir.
• Kâr payından kesilen vergi 193 Peşin Ödenen Vergiler ve Fonlar hesabına alınır, geçici ve yıllık beyannamede mahsup edilir. Oranlar vadeye göre değişir ve sık güncellenir.
• Finansman için ödenen kâr payı 780 Finansman Giderleri hesabına yazılır; KVK 11/1-(i) ve GVK 41/1-(9) metinleri "kâr payı" ifadesini açıkça sayar, yani finansman gider kısıtlaması bu giderleri de kapsar.

Katılım bankası ekstresinde hangi terimler geçer?

Katılım bankası ekstresindeki satırlar, faizsiz bankacılık terimleriyle yazıldığı için klasik banka ekstresinden farklı adlandırılır, ama muhasebe karşılıkları bellidir. Bankadan bankaya ifade değişse de en sık görülenler şunlardır:

Bu tabloyu bir çeviri anahtarı gibi kullanmak işe yarar: terimler değişse de muhasebedeki mantık klasik bankayla aynıdır. Kuveyt Türk için ekstre biçimi ve dışa aktarma adımları Kuveyt Türk ekstre sayfasında anlatılıyor.

Özel cari hesap ve katılma hesabı nasıl ayrılır?

Özel cari hesap vadesiz hesaptır, katılma hesabı ise belirli vadeyle açılan ve sonunda kâr payı alan hesaptır; ikisi de hazır değerdir ve 102 Bankalar hesabı altında ayrı alt hesaplarda izlenir. Ayrı hesap grubu açmaya gerek yoktur, çünkü TDHP'de 102 hesap vadeli ve vadesiz banka mevduatını birlikte kapsar.

Pratik bir alt hesap düzeni şöyle olabilir:

• 102.01 X Katılım Bankası Özel Cari Hesap (TL)
• 102.02 X Katılım Bankası Katılma Hesabı 3 Ay Vadeli (TL)
• 102.03 X Katılım Bankası Özel Cari Hesap (USD)

Döviz cinsinden hesaplar varsa dönem sonu değerlemesi klasik bankadaki gibi yapılır; ayrıntı için dönem sonu döviz değerlemesi ve kur farkı yazısına bakabilirsiniz.

Bir not: katılma hesabı hukuken kâr ve zarar ortaklığıdır, getirisi önceden kesin değildir. Bu yüzden bazı meslek mensupları vadesi bir yılı aşan katılma hesaplarını menkul kıymet benzeri bir yatırım gibi görüp farklı izlemeyi düşünür. Uygulamada yaygın olan yöntem, vadesine bakılmaksızın 102 altında tutmaktır; seçilen yöntemin dönemler arasında tutarlı uygulanması yeterlidir.

Katılma hesabı açılış kaydı nasıl yapılır?

Katılma hesabı açılışı bir gelir ya da gider değildir, aynı bankanın iki alt hesabı arasında bir virmandır. Ekstrede özel cari hesaptan çıkış ve katılma hesabına giriş olarak iki satır görünür.

Katılma hesabı kâr payı 642 mi, 649 mu?

Katılma hesabından alınan kâr payı uygulamada çoğunlukla 642 Faiz Gelirleri hesabında, "katılma hesabı kâr payları" adıyla açılan bir alt hesapta izlenir. Bu konuda iki görüş vardır:

Vergi açısından fark yoktur: her iki hesapta da gelir ticari kazancın içindedir. Gelir Vergisi Kanunu 75. maddenin 12 numaralı bendi bu kâr paylarını menkul sermaye iradı sayar, aynı maddenin son fıkrası da ticari faaliyete bağlı iratların ticari kazancın tespitinde dikkate alınacağını söyler. Önemli olan seçimin dosyada gerekçelendirilmesi ve her yıl aynı uygulanmasıdır.

Kâr payı stopajı nasıl kaydedilir?

Katılım bankası, kâr payını öderken üzerinden vergi keser ve hesaba net tutarı yatırır; brüt kâr payı gelir, kesilen vergi ise 193 Peşin Ödenen Vergiler ve Fonlar hesabına borç yazılır. Ekstrede çoğu zaman yalnızca net tutar ya da brüt ve kesinti iki ayrı satır olarak görünür; brütü bulmak için vade sonu dekontu esas alınır.

Kesintinin dayanağı iki hükümde birlikte görülür. GVK 94. maddenin 9 numaralı bendinin (c) alt bendi, katılma hesabı karşılığında ödenen kâr paylarından tevkifat yapılacağını ve bunun tam mükellef kurumlara yapılan ödemeleri de kapsadığını yazar. GİB'in 2026 tarihli geçici 67 rehberi ise bu kâr paylarını GVK geçici 67 kapsamında tevkifata tabi gelirler arasında sayar ve tevkifatta gelir sahibinin gerçek ya da tüzel kişi olmasının önemi olmadığını belirtir. Oranlar 2012/4116 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ve sonraki Cumhurbaşkanı kararlarıyla vadeye ve hesap türüne göre belirlenir; aynı rehbere göre 2020-2025 arasında indirimli oranlar uygulanmış, 2025'te de oranlar yeniden değiştirilmiştir. Bu yüzden oranı yazıdan değil, işlem tarihindeki karardan ve banka dekontundan alın.

Örnek: 100.000 TL'lik katılma hesabı vade sonunda 3.000 TL brüt kâr payı almış olsun. Hesaplamayı göstermek için örnek kesinti oranını %10 kabul edelim (gerçek oran farklı olabilir). Kesinti 3.000 x %10 = 300 TL, hesaba geçen net kâr payı 2.700 TL olur.

Kurumlar vergisi mükelleflerinde bu tutar, KVK 32. madde uyarınca o dönemin geçici vergisinden, KVK 34. madde uyarınca da yıllık kurumlar vergisinden mahsup edilir. Bilanço esasına göre defter tutan gerçek kişilerde de kesinti, beyan edilen ticari kazanç üzerinden hesaplanan vergiden mahsup edilir. 193 hesabın bakiyesini dönem sonunda banka dekontlarıyla karşılaştırmak, mahsup edilmeyen kesinti kalmamasını sağlar.

Vadesi yıl sonunu aşan katılma hesabı

Vadesi 31 Aralık'tan sonra dolan bir katılma hesabında, geçen günlere düşen kâr payının dönem gelirine alınıp alınmayacağı tartışmalıdır. Bir görüş, tahakkuk ilkesi gereği tahmini kâr payının 181 Gelir Tahakkukları hesabıyla gelire alınmasını savunur. Diğer görüş, kâr payı vade sonunda kesinleştiği ve zarara katılma ihtimali taşıdığı için gelirin vade sonunda kaydedilmesini savunur. Banka yıl sonu itibarıyla birikmiş kâr payını bildiriyorsa birinci yöntem uygulanabilir; bildirmiyorsa ikinci yöntem daha savunulabilir görünür. Seçim mali müşavirin değerlendirmesidir.

Katılım bankası finansman kaydı nasıl yapılır?

Katılım bankasından alınan kurumsal finansman, muhasebede banka kredisi gibi izlenir: kullandırılan tutar 300 Banka Kredileri (bir yıldan uzun vadeli kısmı 400), ödenen kâr payı ise 780 Finansman Giderleri hesabına yazılır. Murabaha yapısında banka malı satıcıdan alıp işletmeye vadeli satar ve ödeme satıcıya doğrudan yapılabilir; bu durumda fon kullandırım tutarı bankaya geçmeden 320 Satıcılar ya da ilgili varlık hesabına karşılık 300 hesaba alacak yazılır. Hangi yapının kullanıldığını finansman sözleşmesi ve ödeme planı gösterir.

Fon kullandırımı (ödemenin işletmenin hesabına yapıldığı durum):

Taksit ödemesinde ekstrede tek bir tutar görünür, ama bu tutar ödeme planına göre anapara, kâr payı ve vergiden oluşur. Örnek: 52.600 TL'lik bir taksitin ödeme planında 40.000 TL anapara, 12.000 TL kâr payı ve 600 TL BSMV yazdığını varsayalım (tutarlar örnektir).

Taksit tutarını ödeme planına bakmadan tamamen 300 hesaba yazmak sık görülen bir hatadır: gider eksik, kredi bakiyesi ise bankanın bildirdiğinden düşük çıkar. Dönem sonunda ödeme tarihi gelmemiş taksitin geçen günlere düşen kâr payı, 780 hesaba karşılık 381 Gider Tahakkukları hesabıyla döneme alınır.

Finansman gider kısıtlaması katılım bankası kâr payını kapsar mı?

Evet. KVK 11/1-(i) ve GVK 41/1-(9) hükümleri, yabancı kaynakları öz kaynaklarını aşan işletmelerde aşan kısma isabet eden "faiz, komisyon, vade farkı, kâr payı, kur farkı ve benzeri" finansman giderlerinin bir kısmının indirilmesini kabul etmez. Kanun metni "kâr payı" ifadesini açıkça saydığı için katılım bankasına ödenen finansman kâr payı kısıtlamanın dışında kalmaz.

Oran, kanunda yüzde 10'u aşmamak üzere Cumhurbaşkanına bırakılmıştır; 3490 sayılı Cumhurbaşkanı Kararıyla 01.01.2021'den itibaren %10 olarak belirlenmiştir. Yazının hazırlandığı tarihte bu oranı değiştiren yeni bir karar bulamadık, ama beyanname öncesinde güncel durumu kontrol edin. Yatırımın maliyetine eklenen kısım ile kredi kuruluşları, finansal kuruluşlar, finansal kiralama, faktoring ve finansman şirketleri kapsam dışıdır. Kâr payı giderini 780 altında ayrı bir alt hesapta tutmak, kısıtlama hesabında hangi tutarın kullanıldığını kolayca göstermeyi sağlar.

Katılım bankalarında masraf ve BSMV nasıl izlenir?

Katılım bankalarında hesap işletim ücreti, havale/EFT masrafı ve finansman tahsis komisyonu gibi kalemler klasik bankadaki gibi kaydedilir; üzerlerinde hesaplanan BSMV ekstrede ayrı satır olarak görünür. Banka masrafları genellikle 770 Genel Yönetim Giderleri, finansmana bağlı komisyonlar ise 780 hesapta izlenir. BSMV KDV gibi indirilemez, ilgili giderin maliyetine eklenir ya da ayrı bir gider alt hesabında tutulur. Konunun tamamı için banka masrafları ve BSMV muhasebe kaydı yazısına bakabilirsiniz.

Ekstreden kayda geçerken nelere dikkat edilmeli?

Katılım bankası ekstresini kaydederken en çok hata, tek satırda görünen tutarların bileşenlerine ayrılmamasından çıkar. Kontrol listesi olarak şunlar işe yarar:

1. Kâr payını brüt kaydedin. Ekstrede yalnız net tutar varsa brütü ve kesintiyi vade sonu dekontundan alın.
2. Taksitleri ödeme planıyla bölün. Anapara, kâr payı ve vergi ayrı hesaplara gider.
3. Alt hesapları vadeye ve para birimine göre açın. Ay sonu banka mutabakatı bu düzende kolaylaşır.
4. 193 hesabı dekontlarla karşılaştırın. Mahsup edilmeyen kesinti kalmasın.
5. Alt hesaplar arası virmanı gelir sanmayın. Katılma hesabı açılışı ve vade bozumu yalnızca 102 alt hesapları arasında yer değiştirmedir.

Ayda yüzlerce satırı olan bir ekstrede bu kayıtları tek tek elle girmek yerine, Kuveyt Türk dahil 18 bankanın Excel ekstresini BEF Çevirici ile Luca, Mikro, Zirve, Orka ya da GMS.NET'e fiş olarak aktarabilirsiniz; hesap kodlarını yapay zeka önerir, onay muhasebecide kalır. Desteklenen bankaların listesi banka ekstreleri sayfasında; denemek için üye olabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Katılım bankası kâr payı faiz geliri sayılır mı?

Hukuken faiz değildir; GVK 75/2-(12) bunu ayrı bir menkul sermaye iradı olarak sayar. Muhasebede ise ekonomik niteliği faize benzediği için çoğunlukla 642 Faiz Gelirleri altında ayrı bir alt hesapta izlenir. 649 hesabı kullananlar da vardır; vergi sonucu değişmez.

Katılma hesabı kâr payından kesilen stopaj oranı nedir?

Oran hesabın vadesine ve türüne göre değişir ve Cumhurbaşkanı kararlarıyla sık güncellenir. Kesin oran için işlem tarihindeki kararı ve bankanın vade sonu dekontunu esas alın.

Özel cari hesap kâr payı alır mı?

Hayır. Özel cari hesap vadesiz hesaptır ve getiri sağlamaz; kâr payı yalnızca katılma hesabına dağıtılır.

Murabaha finansmanında kâr payı malın maliyetine eklenir mi?

Genel kural olarak finansman kâr payı 780 hesapta gider yazılır. Yatırım malı için kullanılan finansmanda, vergi mevzuatının izin verdiği ölçüde maliyete eklenen kısım ayrıca finansman gider kısıtlamasının dışında kalır. Hangi tutarın aktifleştirileceği sözleşmeye ve varlığın niteliğine göre değerlendirilmelidir.

Şahıs işletmesinde kâr payı stopajı nasıl mahsup edilir?

Kâr payı ticari kazanca dahil edilir; kesilen vergi 193 hesapta izlenir ve beyan edilen kazanç üzerinden hesaplanan gelir vergisinden mahsup edilir.

Kaynaklar

• 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu (madde 41/1-9, 75/2-12, 94/9-c, geçici 67), mevzuat.gov.tr, erişim: 29.10.2026
• 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu (madde 11/1-i, 32, 34), mevzuat.gov.tr, erişim: 29.10.2026
• 3490 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı, Resmî Gazete 04.02.2021, sayı 31385 (finansman gider kısıtlaması oranı), erişim: 29.10.2026
• Gelir İdaresi Başkanlığı, GVK Geçici 67 nci Madde Uygulaması Rehberi (2026), Katılım bankalarından elde edilen gelirler, erişim: 29.10.2026
• 1 Sıra No.lu Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği (Tekdüzen Hesap Planı ve açıklamaları), Resmî Gazete 26.12.1992, 21447 mükerrer, erişim: 29.10.2026