Varlık Barışı 2026: Bildirim Süresi, Vergi Oranları ve Muhasebe Kaydı

2026 varlık barışında son bildirim tarihi 31 Temmuz 2027. Yurt dışındaki para, altın, döviz ve menkul kıymetler ile yurt içinde olup defterde görünmeyen aynı türden varlıklar bankaya ya da aracı kuruma bildiriliyor. Banka, taahhüt verilmezse varlık değerinin %5'i kadar vergiyi peşin tahsil ediyor. Bilanço esasına göre defter tutan mükellef, varlığı bildirim tarihindeki değeriyle aktife alıyor ve karşılığında pasifte özel fon açıyor. Ödenen vergi gider yazılamıyor. Bu fonu iki yıl boyunca işletmeden çekemiyor, sermayeye eklemek dışında da kullanamıyor. Düzenleme 7582 sayılı Kanunla Kurumlar Vergisi Kanunu'na eklenen geçici 19. maddeye dayanıyor, uygulamanın ayrıntıları ise 4 Temmuz 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan Bazı Varlıkların Ekonomiye Kazandırılması Hakkında Genel Tebliğ (Seri No: 1) ile belirlendi.

Müşteriden ilk soru genelde şöyle gelir: "Yurt dışında bir hesabım var, getirsem ne olur?" Ya da daha sık olanı: "Şirket hesabında defterde olmayan bir döviz var, bunu nasıl düzeltiriz?" İki sorunun cevabı da aynı maddede. Ama iş bankada bitmiyor, kayıt ve iki yıllık takip mali müşavire kalıyor.

Neler bildirilebilir, kim yararlanır?

Kapsam dar ve net: para, altın, döviz, menkul kıymet ve diğer sermaye piyasası araçları. Taşınmaz, araç, alacak bu listede yok. GİB'in rehberine göre yurt dışındaki bir taşınmaz, 31 Temmuz 2027'ye kadar paraya ya da bu varlıklardan birine çevrilip getirilirse kapsama girebiliyor.

Yararlanabilecek olanlar üç gruba ayrılıyor:

• Yurt dışındaki varlıklar: Gerçek ve tüzel kişilerin hepsi.
• Yurt içindeki ama defterde olmayan varlıklar: Gelir veya kurumlar vergisi mükellefleri.
• Yurt içindeki varlıklar, mükellefiyet olmadan: Mükellefiyeti olmayanlar, defter tutma zorunluluğu olmayanlar ve mükellefiyetiyle ilişkilendirmeden bildirim yapmak isteyen gelir vergisi mükellefleri. Bu kişilerin varlığı bildirim tarihi itibarıyla bankaya ya da aracı kuruma yatırması ve bunu belgelemesi gerekiyor.

Şahıs şirketleri ve adi ortaklıklar adına da bildirim yapılabiliyor. Bu durumda ortaklık KDV yönünden, ortaklar da gelir veya kurumlar vergisi yönünden inceleme ve tarhiyat güvencesinden yararlanıyor.

Tarihler ve süreler

Her ay ayrı bir vergilendirme dönemi sayıldığı için 31 Temmuz 2027'ye kadar birden fazla bildirim yapılabiliyor. Aynı ay içindeki hatalar ilk bildirim düzeltilerek gideriliyor. Sonraki aylarda tutarı azaltmak, iki aylık getirme süresi aşılmadan ve varlık henüz hesaba geçmeden mümkün. Varlık banka hesabına geçtikten sonra düzeltme ve vergi iadesi yolu kapanıyor. Tutarı artırmak isteyen ise eskisini düzeltmiyor, ilave tutar için yeni bildirim veriyor.

Vergi oranları: taahhüt ve bildirim tarihine göre

Taahhütsüz oran %5. Varlık vadeli hesapta, 4749 sayılı Kanun kapsamındaki devlet iç borçlanma senetlerinde ya da kira sertifikalarında veya girişim sermayesi yatırım fonlarında belli bir süre tutulacağı taahhüt edilirse oran düşüyor. 2027'de yapılan bildirimlerde oranlara yarım puan ekleniyor, süre uzatılırsa uzatma döneminde bir puan.

İndirimli orandan yararlanmak için tebliğ ekindeki taahhütnamenin (Ek-2) bildirimle birlikte bankaya verilmesi şart. Taahhüt sonradan bozulursa banka eksik kalan vergiyi gecikme faiziyle keserek tahsil ediyor; vergi ziyaı cezası uygulanmıyor. Ancak tebliğdeki örneğe göre taahhüdü bozan mükellef inceleme ve tarhiyat güvencesini de kaybediyor. Müşteriye en az bu kadar net anlatılması gereken nokta bu: birkaç puanlık indirim için verilen taahhüt, aslında güvencenin şartı haline geliyor.

Değerleme bildirim tarihine göre yapılıyor. TL nominal değerle, altın rayiç bedelle, döviz TCMB döviz alış kuruyla değerleniyor. Pay senedi, tahvil ve türev araçlarda önce borsa rayici, o yoksa rayiç bedel, o da tespit edilemezse alış bedeli esas alınıyor. Yatırım fonu katılma paylarında ise ilgili piyasadaki kapanış fiyatı kullanılıyor.

Defter kaydı: bilanço esasında özel fon

Kanun bilanço esasına göre defter tutan mükellefe pasifte özel fon hesabı açma zorunluluğu getiriyor. Hangi hesap kodunun kullanılacağını söylemiyor. Önceki varlık barışı uygulamalarında olduğu gibi uygulamada genellikle 549 Özel Fonlar hesabı tercih ediliyor; ayrı bir alt hesap açmak iki yıllık takibi kolaylaştırır. Kanundaki ifade açık: "Bu fon hesabı bildirim tarihinden itibaren iki yıl geçmedikçe işletmeden çekilemez." Fon sermayenin parçası sayılıyor ve tasfiyede, ayrıca GVK 81 ile KVK 19 ve 20 kapsamındaki devir ve bölünmelerde vergilendirilmiyor.

Aşağıdaki rakamlar örnektir.

Örnek 1: Şirket hesabında olup defterde görünmeyen döviz (taahhütsüz)

Örnek: (X) Ltd. Şti.'nin bankadaki döviz hesabında, 102 muavininde hiç görünmeyen bir bakiye var. Şirket bu dövizi 20 Kasım 2026'da bankaya bildiriyor. Bildirim tarihindeki TCMB döviz alış kuruyla TL karşılığı 3.000.000 TL. Taahhüt verilmediği için oran %5, banka 150.000 TL vergiyi şirketin hesabından tahsil ediyor.

Tebliğin 11. maddesi bildirim nedeniyle ödenen verginin hiçbir şekilde gider yazılamayacağını ve başka bir vergiden mahsup edilemeyeceğini söylüyor. Hangi gider hesabını seçerseniz seçin, bu tutar beyannamede kanunen kabul edilmeyen gider olarak eklenir. Varlığın kendisi de dönem kazancının tespitinde dikkate alınmıyor, yani 3.000.000 TL gelir tablosuna hiç uğramıyor.

Örnek 2: Yurt dışından getirilen ve vadeli hesaba bağlanan döviz (2 yıl taahhüt)

Örnek: (Y) A.Ş. yurt dışındaki hesabındaki dövizi 10 Aralık 2026'da bildiriyor ve en az iki yıl vadeli hesapta tutacağına dair taahhütnameyi veriyor. Bildirim tarihindeki TL karşılığı 5.000.000 TL, oran %3, vergi 150.000 TL. Döviz on gün sonra Türkiye'deki hesaba geliyor ve aynı gün vadeli hesaba aktarılıyor.

Vergi kaydı Örnek 1'deki gibidir. Kanun kaydın bildirim tarihi itibarıyla yapılmasını istiyor. Bildirim ile paranın hesaba geldiği gün arasında kur değişirse aradaki farkın nasıl ele alınacağına tebliğ ayrıca değinmiyor. Bu fark genel değerleme hükümlerine göre değerlendirilecek bir kalemdir. Tutar büyükse yaklaşımınızı dosyaya not düşmenizi öneririm. Dönem sonunda dövizin değerlemesi ise her zamanki gibi yapılır; ayrıntısı dönem sonu döviz değerlemesi yazısında.

Örnek 3: İki yıl sonra fonun sermayeye eklenmesi

Kanun metni fonun iki yıl işletmeden çekilmesini ve sermayeye ilave dışında kullanılmasını yasaklıyor; sermayeye ilave için ayrıca bir bekleme süresi saymıyor. Bu nedenle sermaye artırımı iki yıl dolmadan da yapılabilir görünüyor, ama somut işlemde güncel GİB görüşünü kontrol edin. Varlığın vergiye tabi kazanç ve dağıtılabilir kazanç hesabına girmeden işletmeden çekilebilmesi için ise bildirim tarihinden itibaren iki yıl geçmiş olmalı. Sermaye artırımının ticaret sicili tarafı ayrıca yürütülür.

İşletme defteri ve serbest meslek defterinde durum

İşletme hesabı veya serbest meslek kazanç defteri tutanlar için özel fon yok. Kanun bu mükelleflerin bildirdikleri kıymetleri "defterlerinde ayrıca göstereceklerini" söylüyor. Pratikte bu, varlığın gelir sayfasına hasılat olarak yazılmaması, defterde ayrı bir açıklamayla gösterilmesi ve banka formu ile dekontun defter belgeleriyle birlikte saklanması anlamına geliyor. İşletme defteri kayıt düzeninin genel çerçevesi için işletme defteri kayıt rehberine bakabilirsiniz.

Sonradan doğan gelir ve zararlar

Varlık deftere girdikten sonra artık sıradan bir aktif. Faiz, kâr payı, kur farkı geliri ya da satış kârı genel hükümlere göre vergilendiriliyor. Yurt içindeki varlık satılırsa satış kazancı, bildirim tarihindeki TL değeri maliyet sayılarak hesaplanıyor. Bir istisna var: bildirilen varlığın elden çıkarılmasından doğan zarar gider veya indirim olarak kabul edilmiyor. Ay sonu kur değerlemesi yapılırken bu alt hesabı ayrı izlemek, ileride bu ayrımı yapmayı kolaylaştırır.

İnceleme güvencesi ne zaman işler?

Bildirilen tutara isabet eden kısım için vergi incelemesi ve tarhiyat yapılmıyor. Başka bir nedenle başlayan incelemede bulunan matrah farkı bildirilen varlıktan kaynaklanıyorsa, varlık tutarına kadar gelir veya kurumlar vergisi ve KDV tarhiyatı yapılmıyor, aşan kısım için yapılıyor. Güvence şu şartlara bağlı:

• Yurt dışındaki varlığın iki ay içinde Türkiye'deki hesaba gelmesi,
• Verginin süresinde ödenmesi ve verildiyse taahhüde uyulması,
• Defter tutanlarca varlığın kanuni defterlere kaydedilmesi ve bilanço esasında özel fonun açılması,
• Fonun ve varlığın iki yıl işletmeden çekilmemesi, fonun sermayeye ilave dışında kullanılmaması.

Zamanlama da kritik. İnceleme başladıktan ya da takdire sevk edildikten sonra yapılan bildirim, bulunan matrah farkına karşı kullanılamıyor. Vergi dairesinin bilgisine girmiş olsa bile inceleme başlamadan yapılan bildirim ise güvenceden yararlanıyor. Hakkında yazı gelmiş bir müşteride bu ayrım belirleyici olabilir.

Mali müşavir için kontrol listesi

1. Varlık türü kapsamda mı (para, altın, döviz, menkul kıymet), yoksa önce dönüştürülmesi mi gerekiyor?
2. Bildirim şirket adına mı, ortak adına mı yapılacak? Defter kaydı ve güvence buna göre şekilleniyor.
3. Taahhüt verilecek mi? Verilecekse varlığın on gün içinde vadeli hesaba ya da taahhüt edilen araca geçtiğini dekontla dosyaya koyun.
4. Bankadan bildirim formunun (Ek-1) onaylı nüshasını ve vergi tahsilat dekontunu alın.
5. Kaydı bildirim tarihi ve bildirimdeki TL tutarıyla yapın, 549'da ayrı alt hesap açın.
6. Ödenen vergiyi KKEG listesine ekleyin; geçici vergi döneminde de unutmayın.
7. İki yıllık sürenin bittiği tarihi müşteri kartına not edin; o tarihe kadar fon ve varlık işletmeden çekilmesin.
8. 2027'ye kalan bildirimlerde oranın yarım puan arttığını müşteriye önceden söyleyin.

Sık yapılan hatalar

• Bildirilen dövizi 549 yerine 671 veya 679 gibi bir gelir hesabına almak. Varlık dönem kazancına girmez.
• Bankanın kestiği vergiyi 770'e yazıp KKEG'e eklememek ya da 193'te izleyip mahsup etmeye çalışmak.
• Defterde olmayan banka bakiyesini mutabakatta "bilinmeyen fark" diye yıllarca taşımak. Bu düzenleme o farkın kapatılabileceği bir yol sunuyor, ama süre sınırlı.
• Taahhütlü bildirimde parayı vadeli hesaba on gün içinde geçirmemek.
• İki yıl dolmadan fonu ortaklara borç ya da kâr payı gibi kullanmak.

Defterle uyuşmayan banka bakiyeleri çoğu zaman ay sonu mutabakatında fark edilir. Ekstreyle 102 muavinini karşılaştırırken bulduğunuz bakiye bu düzenlemenin konusu olabilir; mutabakat adımları banka mutabakatı yazısında. Bildirim yapıldıktan sonra ise hesaba gelen transfer, vergi kesintisi ve vadeli hesaba aktarma ekstrede ayrı satırlar olarak görünür. BEF (Banka Ekstresi ve Fatura Çevirici) bu satırları ekstreden okur ve sizin tanımladığınız kurallara göre 102, 549 ve 689 gibi kodlarla fişe çevirir. Fişleri kontrol ettikten sonra Luca, Mikro Müşavir, MikroKom GMS.NET, Zirve Müşavir veya Orka WinIceberg'e aktarırsınız. Ayrıntılar Banka Ekstreleri sayfasında.

Sık sorulan sorular

Varlık barışında son bildirim tarihi ne zaman?

31 Temmuz 2027. Cumhurbaşkanı bu tarihi her defasında altı ayı geçmemek üzere toplam bir yıla kadar uzatabilir. 2027'de yapılan bildirimlerde oranlar yarım puan, uzatma döneminde bir puan artırımlı uygulanır.

Varlık barışında vergi oranı yüzde kaç?

2026 sonuna kadar yapılan bildirimlerde taahhütsüz oran %5. Varlığın vadeli hesapta, devlet iç borçlanma senedinde, kira sertifikasında veya girişim sermayesi yatırım fonunda 1 ila 5 yıl tutulacağı taahhüt edilirse oran %4'ten %0'a kadar iner.

Bildirilen varlık hangi hesapta izlenir?

Varlık türüne göre 102, 100 veya 118 gibi ilgili aktif hesapta, karşılığı pasifte özel fon hesabında izlenir. Kanun hesap kodu belirtmiyor; uygulamada genellikle 549 Özel Fonlar kullanılıyor.

Bankanın tahsil ettiği vergi gider yazılır mı?

Hayır. Bildirim nedeniyle ödenen vergi hiçbir şekilde gider yazılamaz ve başka bir vergiden mahsup edilemez. Kayıtta bir gider hesabına alınsa bile beyannamede kanunen kabul edilmeyen gider olarak eklenir.

Yurt dışındaki para ne kadar sürede getirilmeli?

Bildirim tarihinden itibaren iki ay içinde Türkiye'deki bir banka veya aracı kurum hesabına transfer edilmeli. Fiziki olarak getirilen varlıklar ise gümrük işlemlerini izleyen ilk iş günü sonuna kadar bankaya ya da aracı kuruma yatırılmalı.

Özel fon ne zaman sermayeye eklenebilir?

Kanun fonun sermayeye ilave dışında kullanılmasını yasaklıyor ve sermayeye ilave için ayrı bir bekleme süresi saymıyor. İki yıllık süre, fonun ve varlığın işletmeden çekilebilmesi için aranıyor. Somut işlemden önce güncel idari görüşü kontrol etmekte yarar var.

Kaynaklar

• GİB duyurusu: Bazı Varlıkların Ekonomiye Kazandırılması Hakkında Genel Tebliğ (Seri No: 1) yayımlandı (4/7/2026)
• GİB duyurusu: Bazı Varlıkların Ekonomiye Kazandırılması Rehberi yayımlandı (28/7/2026)
• GİB: Yurt Dışında ve Yurt İçinde Bulunan Bazı Varlıkların Ekonomiye Kazandırılması Rehberi (PDF)
• Bazı Varlıkların Ekonomiye Kazandırılması Hakkında Genel Tebliğ (Seri No: 1), Resmî Gazete 4/7/2026, sayı 33300
• 7582 sayılı Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun (md. 10), Resmî Gazete 4/6/2026
• 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu (geçici md. 19)

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Somut durumda güncel mevzuat, Cumhurbaşkanı kararları ve özelgeler esas alınmalıdır.