252 Binalar, işletmenin her türlü binası ile bu binaların ayrılmaz parçalarının izlendiği maddi duran varlık hesabıdır. Bina satın alma, devir, inşa ya da imal bedeliyle borçlandırılır; satıldığında veya kullanılamaz hale geldiğinde alacaklandırılarak hesaptan çıkarılır. Binanın oturduğu arsa bu hesaba değil 250 Arazi ve Arsalar hesabına yazılır.
Borç bakiyesi verir, dönem sonunda kapanmaz. Binalar için ayrılan amortismanlar bu hesaba değil 257 Birikmiş Amortismanlar hesabına alacak yazılır; bilançoda bina bedeli ile birikmiş amortisman ayrı satırlarda görünür.
Arsa ve araziler 250 hesabında, üzerindeki bina 252'de izlenir. Uygulamada bunun en somut sonucu amortismandadır: bina zamanla yıpranır ve amortismana tabidir, arsa ise amortismana tabi tutulmaz. Arsasıyla birlikte tek bedelle alınan bir binada bedel belgelere ya da değerleme raporuna dayanarak ikiye bölünmelidir.
Toplam bedelin tamamını 252'ye yazmak arsa payı için de amortisman ayrılmasına yol açar.
Tebliğ binayı "ayrılmaz parçaları" ile birlikte tanımlar. Binadan sökülünce bina işlevini yitiren tesisat ve donanım binanın parçasıdır ve 252'de izlenir. Binaya bağlı olmayan, taşınabilen mobilya ve büro makineleri ise 255 Demirbaşlarda kalır; üretimde kullanılan makine ve tesisler 253'e gider.
Uygulamada binanın değerini artıran, ömrünü uzatan harcamalar (VUK 272) bina maliyetine eklenir; binayı yalnızca mevcut durumunda tutan olağan onarım ve boya badana gider yazılır. Kiralanan bir binada yapılan iyileştirmeler 252'ye değil 264 Özel Maliyetler hesabına yazılır, çünkü bina işletmenin değildir.
İşletmenin kendi yaptırdığı binada malzeme, işçilik ve yüklenici hakedişleri inşaat süresince 258 Yapılmakta Olan Yatırımlar hesabında toplanır. Tebliğe göre yatırım tamamlanınca bu tutar ilgili maddi duran varlık hesabına, yani 252'ye aktarılır; uygulamada amortisman da binanın aktife alındığı yıldan başlar.
Bina satıldığında 252 kayıtlı bedeliyle alacaklandırılır ve o binaya ait birikmiş amortisman 257'nin borcuna yazılarak kapatılır. Satış bedeli ile net defter değeri arasındaki fark kâr ya da zarar olarak sonuç hesaplarına gider; arsa da birlikte satıldıysa 250 ayrıca kapatılır.
İşletmeye ait binaya 400.000 TL + 80.000 TL KDV bedelle asansör yaptırılmış, bedel yükleniciye borçlanılmıştır (örnekte KDV %20 alınmıştır). Asansör binanın ayrılmaz parçası sayıldığı için bina maliyetine eklenir.
| Hesap | Borç (TL) | Alacak (TL) |
|---|---|---|
| 252 Binalar | 400.000,00 | |
| 191 İndirilecek KDV | 80.000,00 | |
| 320 Satıcılar | 480.000,00 | |
| Toplam | 480.000,00 | 480.000,00 |
Hayır. Bina işletmenin mülkü olmadığı için kiralanan binada yapılan kalıcı iyileştirmeler 264 Özel Maliyetler hesabında izlenir ve kira süresi içinde itfa edilir.
Kaynak: Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği (Sıra No: 1), Resmî Gazete 26.12.1992, sayı 21447 (mükerrer), Hesap Planı Açıklamaları. "Uygulamada" diye belirtilen bilgiler tebliğ hükmü değil, yaygın meslek uygulamasıdır.
Banka ekstresindeki satırları bu hesaplara tek tek eşlemek yerine BEF ile otomatik kodlatabilirsiniz. Bütün hesaplar için hesap planı rehberine dönün.
1 hafta ücretsiz, bütün özellikler
Üye olun, sonra bize telefon, WhatsApp ya da Telegram'dan ulaşın; denemenizi açalım.
Aşağıdaki sayılar BEF sistemindeki güncel kayıtlardan üretilir.
BEF kullanan mali müşavir, muhasebe bürosu ve ön muhasebe ekiplerinin yorumları. Sen de deneyimini paylaş