254 Taşıtlar, işletme faaliyetlerinde kullanılan tüm taşıtların izlendiği maddi duran varlık hesabıdır. Araç satın alma veya devir bedeliyle borçlandırılır, satıldığında ya da kullanılamaz hale geldiğinde alacaklandırılır. Fabrika içinde malzeme taşıyan forklift ve konveyör gibi gereçler ise tebliğe göre 253 Tesis, Makine ve Cihazlar hesabında izlenir.
Borç bakiyesi verir, dönem sonunda kapanmaz. Taşıtlar için ayrılan amortismanlar 257 Birikmiş Amortismanlar hesabında izlenir.
Tebliğ ayrımı açıkça yapar: üretimde kullanılan taşıma gereçleri (konveyör, forklift vb.) 253'e, işletme faaliyetlerinde kullanılan taşıtlar 254'e yazılır. Yani soru aracın trafiğe çıkıp çıkmadığından çok işlevidir: depo içinde yük kaldıran forklift makinedir, sevkiyat yapan kamyonet taşıttır.
Ulaştırma şirketlerinde ana hizmeti üreten otobüs ve kamyonlar da 254'te izlenir. Tebliğ bu araçların toplam tutarının bilanço dipnotlarında ayrıca gösterilmesini ister.
Uygulamada en çok karıştırılan konu binek otomobil alımıdır. KDV Kanunu 30/b uyarınca binek otomobillerin alımında yüklenilen KDV, aracı kiralama ya da satma işiyle uğraşmayan işletmeler için indirilemez; bu KDV 191'e değil aracın maliyetine eklenir. Kamyonet gibi binek olmayan ticari araçlarda KDV normal şekilde 191'e alınır.
Binek otomobillerin amortisman ve giderlerinin vergi matrahının tespitinde dikkate alınacak kısmı ayrıca sınırlıdır; sınırı aşan kısım kanunen kabul edilmeyen gider olarak beyannamede eklenir. Bu sınırlar her yıl değiştiği için ilgili yılın tutarlarını mevzuattan kontrol etmek gerekir.
Araç satıldığında 254 kayıtlı bedeliyle alacaklandırılır, o araca ait birikmiş amortisman 257'nin borcuna yazılarak kapatılır. Satış bedeli ile net defter değeri arasındaki fark kâr ya da zarar olarak sonuç hesaplarına yazılır, satış faturasındaki KDV 391'e alınır.
Ağır hasar alıp kullanılamaz hale gelen ya da hurdaya ayrılan araç da tebliğe göre kullanma yeteneğini kaybettiği için hesaptan çıkarılır. Aracı kayıtta bırakıp amortisman ayırmaya devam etmek, artık var olmayan bir varlığı bilançoda gösterir.
İşletme 1.500.000 TL + 300.000 TL KDV bedelle bir kamyonet almış ve bankadan ödemiştir (örnekte KDV %20 alınmıştır). Araç binek otomobil olmadığı için KDV indirilecek KDV'ye alınır.
| Hesap | Borç (TL) | Alacak (TL) |
|---|---|---|
| 254 Taşıtlar | 1.500.000,00 | |
| 191 İndirilecek KDV | 300.000,00 | |
| 102 Bankalar | 1.800.000,00 | |
| Toplam | 1.800.000,00 | 1.800.000,00 |
Araç kiralama ya da satışı işiyle uğraşmayan bir işletme, KDV dahil 2.400.000 TL'ye binek otomobil almıştır. İndirilemeyen KDV maliyete eklenir.
| Hesap | Borç (TL) | Alacak (TL) |
|---|---|---|
| 254 Taşıtlar | 2.400.000,00 | |
| 102 Bankalar | 2.400.000,00 | |
| Toplam | 2.400.000,00 | 2.400.000,00 |
Kaynak: Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği (Sıra No: 1), Resmî Gazete 26.12.1992, sayı 21447 (mükerrer), Hesap Planı Açıklamaları. "Uygulamada" diye belirtilen bilgiler tebliğ hükmü değil, yaygın meslek uygulamasıdır.
Banka ekstresindeki satırları bu hesaplara tek tek eşlemek yerine BEF ile otomatik kodlatabilirsiniz. Bütün hesaplar için hesap planı rehberine dönün.
1 hafta ücretsiz, bütün özellikler
Üye olun, sonra bize telefon, WhatsApp ya da Telegram'dan ulaşın; denemenizi açalım.
Aşağıdaki sayılar BEF sistemindeki güncel kayıtlardan üretilir.
BEF kullanan mali müşavir, muhasebe bürosu ve ön muhasebe ekiplerinin yorumları. Sen de deneyimini paylaş